"Có những từ ngữ đẹp đến rung động lòng người."

°°

°°°

: Bà ơi ! Bà ơi !

: Sao thế cháu ?

: Cháu mới tìm được quyển album ảnh trong thư phòng của ông nè !

: Bên trong toàn là hình của ông với bà luôn.

: Bà có muốn xem lại không ?

: Thế à. Bà muốn chứ. Lâu lắm rồi bà chưa mở lại nó, từ ngày ông đi.

: Bà ngồi đây đi ạ.

: Đây, bà tới đây.

○

: Đây là lần ông với bà đi leo núi này.

: Chỗ đó có bích giản đẹp lắm.

: Nhớ lúc ấy bà đã leo mệt lắm rồi, chỉ muốn bỏ cuộc thôi. Nhưng giây phút nhìn thấy nó, bà cảm thấy bao nhiêu mệt nhọc đều xứng đáng cả.

: Tiếc là lúc đó máy ảnh của ông bà hết film, nếu không bà nhất định chụp lại 100 tấm cho cháu xem.

: Đáng tiếc.

: Nhưng mà bà ơi,

: Bích giản là gì thế ạ ?

: À.

: Từ này cũng lâu rồi, bây giờ ít người dùng, chắc cháu không biết.

: Bích giản là...

○

“Bích giản”, chữ Hán viết là 碧澗, trong đó: – “Bích” là màu xanh biếc, như “xuân thảo bích sắc” là cỏ xuân màu xanh biếc – “Giản” là khe suối, khe nước trên núi, dòng nước chảy giữa hai quả núi. Bài “Tiên Du tự” của Nguyễn Trãi có câu: “Hoa lạc giản lưu hương” (花落澗流香) nghĩa là hoa rụng xuống làm cho dòng suối thơm. “Bích giản” nghĩa là khe suối biếc, khe nước biếc. Bài “Chu trung ngẫu vịnh” của Phan Huy Chú có câu: "Thương nhai bích giản thiên trùng lộ, Lưu thuỷ đào hoa nhị nguyệt thiên." Hiểu nôm na là: "Ven bờ xanh khe suối biếc, đường xa nghìn trùng, Nước chảy hoa đào trôi giữa tháng Hai."

○

: Ồ, cháu hiểu rồi.

: Bích giản - khe suối biếc.

: Từ này hay thật đấy.

: Cháu tò mò về bích giản mà bà nói đến quá, nhất định rất đẹp.

: Đúng rồi, đẹp lắm cháu à.

: Chờ sau này lớn, cháu nhất định sẽ leo tới nơi ông bà từng đến, ngắm nhìn bích giản một lần.

"Có những từ ngữ đẹp đến rung động lòng người."

°°

°°°

: Bà ơi !

: Ông Đăng đến chơi này bà.

: Ôi ! Đăng à.

: Lâu lắm rồi không thấy cậu sang nhà.

: Vào ngồi đi.

: Hân đi pha cho ông ấm trà đi cháu.

: Dạ vâng.

: Ôi dào, pha làm gì.

: Em uống nước lọc là được rồi.

: Thế sao được. Mãi chú mới sang, chị phải đón tiếp hẳn hoi chứ.

: Chị khách sáo thế, còn giận em đấy à.

: Tại thằng con em, dạo này nó cứ đòi san vườn xây thêm nhà, em điên hết cả đầu với nó.

: Hà hà, thành ra không đến thăm chị được, chị đừng trách.

: Ai dám trách cứ gì chú.

: Chị hiểu.

: Ông nhà đi rồi, chú không còn ai uống rượu hàn huyên, nhàm chán cũng phải thôi.

: Chị à...

: Yên tâm, chị không sao.

: Ngược lại là chú đấy, chi lan không còn, đã nguôi ngoai chưa ?

: Em cũng khá hơn rồi chị ạ.

○

: Bà ơi.

: Cây lan chi của ông Đăng bị mất rồi hả bà?

: Lan chi nào thế cháu?

: Nãy cháu nghe ông bà nói chuyện, lan chi bị mất nên ông Đăng buồn đúng không ạ.

: Ôi cháu tôi.

: Không phải lan chi, là chi lan cháu ạ.

: Chi lan? Cây gì lạ thế bà?

: Nó không phải cây đâu cháu, chi lan là...

○

“Chi lan”, chữ Hán viết là 芝蘭, nghĩa gốc vốn là cỏ chi và cỏ lan, hai loài cây cỏ có hương thơm, được xem là quý, xưa thường dùng để ví người quân tử, người thanh nhã, cao quý. “Chi lan” cũng được dùng để chỉ bạn bè, anh em tốt, có sức ảnh hưởng tốt, mình ở gần cũng được tốt lây, như ở gần cỏ chi và cỏ lan thì được thơm lây. “Đại Nam quốc sử diễn ca” của Lê Ngô Cát và Đặng Huy Trứ có câu: “Chi lan sum hiệp một nhà, Anh xưng Thiên Sách em là Tấn Vương.”(1) và: "Thức nồng nhuốm vẻ chi lan, Thông minh học vấn kiêm toàn cả hai.”(2) Từ “chi lan” ở câu (1) để chỉ anh em tốt, “chi lan” ở câu (2) chỉ người thanh nhã.

○

: Ồ, ra vậy.

: Chi lan của ông Đăng là ông nội.

: Ông nội đi xa rồi nên ông Đăng buồn bà ha.

: Ừm.

: Hai người là anh em láng giềng, từ bé đã thân thiết.

: Ông đi rồi, ngoài nhà chúng ta ra, ông Đăng là người buồn nhất đấy cháu ạ.

: Hả? Vậy thì tội nghiệp ông quá.

: Được rồi.

: Thế mai cháu sẽ đem quyển album của ông sang nhà ông Đăng.

: Ông xem được nhất định sẽ vui lên thôi.

: Cháu ngoan.

"Có những từ ngữ đẹp đến rung động lòng người."

°°

°°°

: Bà ơi?

: Cháu nghe các ông bà nói hôm trước bà Hoài được nhận lời chúc chín chữ "như" luôn á.

: Hình như là rất tuyệt?

: Nhưng mà chín chữ "như" là gì thì cháu lại không hiểu.

: Chín chữ "như", còn gọi là "cửu như" cháu à, nó là...

○

Trong “Kinh thi”, thiên “Thiên bảo” thuộc “Tiểu Nhã”, có hai bài như sau: 天保定爾， 以莫不興。 如山如阜， 如岡如陵， 如川之方至， 以莫不增。(1) Thiên bảo định nhĩ, Dĩ mạc bất hưng. Như sơn như phụ, Như cương như lăng. Như xuyên chi phương chí, Dĩ mạc bất tăng. và: 如月之恒， 如日之升。 如南山之壽， 不騫不崩。 如松柏之茂， 無不爾或承。(2) Như nguyệt chi hằng, Như nhật chi thăng. Như Nam sơn chi thọ, Bất khiên bất hăng. Như tùng bách chi mậu, Vô bất nhĩ hoặc thừa. Rút từ hai bài trên, ta có chín chữ “như” là: “Như sơn, như phụ, như cương, như lăng, như xuyên chi phương chí, như nguyệt chi hằng, như nhật chi thăng, như Nam sơn chi thọ, như tùng bách chi mậu”. “Tầm nguyên từ điển” của Bửu Kế giảng nghĩa chín chữ “như” này là: “Như núi, như gò, như núi to, như gò lớn, như sông nước chảy, như trăng thường soi, như mặt trời lên, như Nam sơn thọ (tức là thọ bằng núi Nam – theo NNVC), như tùng bách xanh tươi”. Bốn chữ “sơn”, “phụ”, “cương”, “lăng” có thể hiểu chung là núi đồi gò đống các loại. Đại ý, chín chữ “như” này, hay nói gọn là “cửu như”, là lời bề tôi chúc tụng quân vương, thường dùng để chúc thọ, mở rộng là lời chúc phúc, chúc tốt lành. Trong “Đại Nam quốc sử diễn ca” của Lê Ngô Cát và Đặng Huy Trứ, đoạn “Nguyễn Huệ trả quyền cho Lê Hiển Tông”, có câu: “Phước lành chúc chữ cửu như, Cửa tin mấy cuốn đồ thơ dâng vào.” ý nói Nguyễn Huệ lấy lễ bề tôi mà chúc phúc cho vua Lê Hiển Tông.

○

: Woaa

: Thì ra chín chữ "như" lại có ý nghĩa như thế.

: Vậy cháu cũng chúc bà "cửu như" !

: Thế thì bà cảm ơn cháu nhé.