Nanami Yuri
Em thưa cô:
Trong nền văn học Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, Nguyễn Khoa Điềm là một trong những gương mặt tiêu biểu. Ông không chỉ là một nhà thơ mà còn là một người trí thức mang tâm hồn yêu nước sâu sắc. Bài thơ Đất Nước (trích trong trường ca Mặt đường khát vọng) là một trong những sáng tác nổi bật của ông, thể hiện cách nhìn mới mẻ, sâu sắc về khái niệm “Đất Nước” – không chỉ là lãnh thổ, mà là không gian gắn bó với mỗi con người được tạo nên từ chính nhân dân lao động bình dị.
Mở đầu đoạn trích, Nguyễn Khoa Điềm đã đưa ra một cách định nghĩa gần gũi về Đất Nước:
> “Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi
Đất Nước có trong những cái ‘ngày xửa ngày xưa...’ mẹ thường hay kể
Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn…”
Tác giả không đi theo lối mòn hàn lâm mà đưa khái niệm Đất Nước về với những gì bình dị nhất: truyện cổ tích, miếng trầu, búi tóc mẹ, cái kèo cái cột nhà… Những hình ảnh đời thường ấy vừa thân quen, vừa thiêng liêng, tạo nên một định nghĩa sâu sắc: Đất Nước chính là không gian văn hóa sống động, nơi lưu giữ ký ức, phong tục và lối sống của người Việt bao đời.
Không dừng lại ở đó, nhà thơ còn nhấn mạnh vai trò của nhân dân trong việc làm nên và gìn giữ Đất Nước. Tư tưởng “Đất Nước của nhân dân” là điểm nổi bật xuyên suốt bài thơ. Những người bình thường, những người “vợ nhớ chồng”, “người học trò quay bài”, “em đứng hát bên cây” – chính họ6 mới là những người lặng thầm góp phần xây dựng nên hồn cốt đất nước. Tác giả liệt kê hàng loạt truyền thuyết, huyền thoại dân gian như Thánh Gióng, Sơn Tinh – Thủy Tinh, hòn Trống Mái,… như một cách để khẳng định rằng: nhân dân không chỉ là người gìn giữ mà còn là người tạo ra lịch sử và văn hóa dân tộc.
Càng về cuối đoạn trích, giọng thơ càng tha thiết, thể hiện tình yêu và niềm tự hào về đất nước. Tác giả hướng đến thế hệ trẻ – những người đang sống trong hòa bình – để đánh thức trách nhiệm:
> “Em ơi em
Hãy nhìn rất xa
Vào bốn nghìn năm Đất Nước…”
Nguyễn Khoa Điềm nhắn gửi: mỗi cá nhân, dù nhỏ bé, đều có phần trong Đất Nước. Chúng ta không đứng ngoài lịch sử mà chính là một phần của nó, có trách nhiệm giữ gìn và phát triển.
Về nghệ thuật, bài thơ kết hợp hài hòa giữa chất trữ tình và yếu tố chính luận. Giọng thơ linh hoạt, vừa nhẹ nhàng vừa sâu sắc. Tác giả vận dụng nhiều hình ảnh dân gian quen thuộc, ngôn ngữ gần gũi, khiến bài thơ trở nên dễ tiếp cận với người đọc, nhất là thế hệ trẻ thời bấy giờ.
Tóm lại, Đất Nước là một trong những bài thơ tiêu biểu thể hiện phong cách sáng tác giàu chất trí tuệ và trữ tình của Nguyễn Khoa Điềm. Bài thơ đã góp phần khơi dậy trong lòng người đọc lòng yêu nước thiết tha và ý thức trách nhiệm với đất nước – điều luôn cần thiết trong mọi thời đại.
Hết rồi ạ
