1945 - BÀI HÁT CUỐI CÙNG

KHU RỪNG TUYẾT - BA LAN, MÙA ĐÔNG 1944

Màn hình tối đen.

Tiếng gió rít qua cành cây trụi lá. Tiếng tuyết lạo xạo dưới chân người chạy.

Rồi, tiếng thở dốc của một đứa trẻ.

Màn hình sáng dần.

Một bé gái đang chạy trong rừng. Chân trần trên tuyết. Mặc áo tù nhân sọc xanh xám rộng thùng thình, rách nát, không đủ ấm.

Em khoảng 9 tuổi. Đầu cạo trọc, tóc mới mọc lởm chởm. Gầy gò đến mức nhìn thấy xương sườn qua lớp áo mỏng.

MÁY QUAY bám sát gương mặt em. Môi tím tái. Mắt mở to, không phải sợ hãi, mà là kiên cường của một người đã nhìn thấy quá nhiều.

Phía sau, tiếng chó sủa. Tiếng la hét bằng tiếng Đức. Gần lắm.

Em bé gái vấp ngã. Ngã sõng soài trên tuyết. Cố bò dậy, nhưng chân không còn sức nữa.

Đèn pin chiếu thẳng vào mặt em.

Em bé gái không trả lời. Em nhìn thẳng vào ánh đèn, và mỉm cười. Một nụ cười lạnh lẽo đến kỳ lạ.

Em mở miệng, và hát. Một nốt nhạc duy nhất.

Nhưng nó vang xa hơn bất kỳ âm thanh nào từng tồn tại. Nó xuyên qua rừng cây, xuyên qua tuyết, xuyên qua da thịt.

Những người lính bỏ súng, bịt tai, gào thét.

Tuyết ngừng rơi.

Và dưới lòng đất, xa hàng trăm kilomet về phía Tây, dưới thành phố Berlin, một vết nứt bắt đầu mở ra.

Berlin, Đức. 44 năm sau. Đêm 9 tháng 11 năm 1989.

TRẠI TỊ NẠN - CHIỀU 9/11/1989

Một khu nhà tạm bợ ở Đông Berlin. Tường bê tông bong tróc. Hành lang chật hẹp, ám mùi ẩm mốc và thức ăn cũ.

”Máy quay” lướt qua những cánh cửa, dừng lại trước một căn phòng nhỏ.

Bên trong, ALISTAIR (14 tuổi) ngồi bên cửa sổ, nhìn ra ngoài.

Cậu gầy, tóc nâu nhạt hơi rối, mặc áo len xám rộng, cũ, sờn gấu. Ánh mắt xa xăm, như đang nhìn thứ gì đó không ai thấy.

MẸ ALISTAIR - IRINA (40 tuổi, tóc muối tiêu, mắt có quầng thâm sâu), bước vào phòng, tay cầm đĩa bánh mì.

Alistair không quay lại.

Bà đặt đĩa bánh xuống bàn, ngồi xuống mép giường.

Irina ngạc nhiên khựng lại, bà nhìn con trai mình với cặp mắt khó hiểu.

Mẹ cậu im lặng. Bà đã quen với những câu nói như vậy. Từ khi ở Siberia, từ khi ông nội còn sống, cậu bé đã luôn nhìn thấy những điều kỳ lạ.

Một khoảng lặng thinh.

Alistair nhìn ra ngoài cửa sổ. Qua lớp kính mờ, cậu nhìn lên bầu trời xám xịt.

Alistair im lặng hồi lâu.

---

TRẠI TỊ NẠN - ĐÊM

Ngoài trời, tiếng ồn bắt đầu vọng vào. Xa xa, tiếng la hét, tiếng búa đập, tiếng còi xe.

Alistair không ngủ được. Cậu nằm trên giường, mắt mở, nhìn lên trần nhà.

Nhưng qua trần nhà, cậu thấy chúng.

Những sợi dây, đang bay loạn xạ trên bầu trời đêm. Hàng ngàn sợi. Và một sợi lớn nhất, từ dưới lòng đất đang từ từ chui lên.

Cậu ngồi dậy, nhìn về phía cửa sổ. Xa xa, ánh đèn từ trung tâm thành phố le lói.

Một nỗi thôi thúc, không thể cưỡng lại, kéo cậu ra khỏi giường.

Cậu mặc vội áo khoác, nhìn về phía mẹ đang ngủ.

Cậu mở cửa, và biến mất vào màn đêm.

---

CĂN HỘ Ở ĐÔNG BERLIN - CÙNG THỜI ĐIỂM

Một căn hộ nhỏ, ấm cúng nhưng nghèo. Tường dán giấy báo cũ. Trên kệ, vài cuốn sách và một khung ảnh đen trắng.

DANIEL (15 tuổi) đứng trước gương. Cô mặc áo phông trắng, quần jean đen. Mái tóc vàng hơi xoăn nhẹ dài ngang vai, một bên cạo sát sau tai, chỉ lộ ra khi cô nghiêng đầu.

Cô nhìn vào mắt mình trong gương.

Tiếng ồn từ ngoài phố vọng vào. Tiếng người la hét, vui mừng, phấn khích.

Cô mở tủ, lấy ra một chiếc hộp nhỏ. Mở nắp.

Bên trong, một chiếc chìa khóa bằng đồng cũ.

Cô nâng niu nó trong lòng bàn tay. Nó lạnh. Cũ kỹ. Trên mặt khắc một ký hiệu, vòng xoắn ốc bị bẻ gãy.

"Bố ơi... hôm nay Bức tường sụp đổ. Nếu bố còn sống.. bố có về không?"

Cô nhắm mắt. Nhớ lại.

---

4 NĂM TRƯỚC - 1985

Daniel nhỏ hơn, 11 tuổi. Bố cô - HERR YILMAZ, một người đàn ông trầm lặng, tóc muối tiêu, mắt hiền, ngồi trước mặt cô.

Ông đưa cho cô chiếc chìa khóa.

Ông đưa cho cô một mảnh giấy ghi: "Ga Gesundbrunnen".

Bố cô mỉm cười buồn.

Daniel hồn nhiên, gật đầu.

Và đúng ba ngày sau đó, hay tin, ông hoàn toàn mất tích.

---

Trở lại. Daniel mở mắt. Nước mắt lăn dài trên má.

Cô lau vội, nhìn ra ngoài cửa sổ. Đám đông đang đổ về phía Bức tường.

Rồi cô cảm thấy, nóng. Chiếc chìa khóa trong tay, nó ấm lên.

Cô nhìn xuống. Nó phát sáng yếu ớt, màu xám lạnh.

Daniel lập tức chạy ra khỏi phòng như thể một lời nguyền nào đó sắp bắt đầu.

---

CĂN GÁC XÉP - ĐÊM

TYNA (14 tuổi) đang cúi trước một máy dò sóng tự chế.

Tóc cô đen, xoăn nhẹ, bù xù không chải. Kính cận gọng tròn, một bên quấn băng dính đen. Mặc áo len cổ lọ xám, bên ngoài khoác áo bomber cũ của bà.

Máy kêu be be be liên hồi.

Cô vặn nút chỉnh. Tiếng kêu càng to, rồi đột ngột chuyển thành tiếng nói.

"...Achtung... Achtung... Hier spricht der Führer..." Máy.

Tyna giật mình, súyt đánh đổ máy.

Cô định tắt, thì giọng nói chuyển thành tiếng hát. Một giai điệu cổ xưa, buồn bã. Một giọng trẻ con, bé gái. "Bà ơi!"

PHÒNG BÀ TYNA

Cửa mở. BÀ TYNA (80 tuổi) bước vào.

Tóc bà bạc trắng, búi thấp sau gáy. Mặc áo len dài tay, quàng khăn choàng cũ. Mắt bà, dù đã mờ, nhưng khi nghe tiếng hát, bà mở to.

Bà đến bên chiếc radio đời cũ góc phòng. Vặn nút. Chỉnh tần số. Từ radio, cùng tiếng hát vọng ra.

Bà Tyna ngồi xuống, tay run run.

Bà chỉ vào cuộn băng cũ trong hộp thủy tinh.

Tyna nhìn bà, rồi nhìn cuộn băng, rồi nhìn máy dò sóng.

Tyna nhìn bà. Mắt cô đỏ hoe.

Bà Tyna nhìn cháu hồi lâu. Rồi bà gật đầu.

---

ĐÊM

BERLIN - GÓC PHỐ

Ba con người, từ ba hướng khác nhau, đang băng qua màn đêm.

Alistair, rời trại tị nạn, bước nhanh qua những con phố vắng, mắt nhìn lên trời, theo dõi những sợi dây.

Daniel, chạy qua đám đông, tay nắm chặt chiếc chìa khóa đang phát sáng.

Tyna, xách máy dò sóng và cuộn băng cũ, bước xuống cầu thang căn gác, bà cô nhìn theo từ cửa sổ.

Họ chưa gặp nhau. Nhưng tất cả đều hướng về cùng một điểm:

Nhà ga Gesundbrunnen.

TRƯỚC CỬA GA - ĐÊM

Alistair đến trước. Cậu đứng dưới ánh đèn đường vàng vọt, nhìn lên tấm biển ga cũ kỹ.

Trên trời, những sợi dây đổ dồn về một điểm, ngay dưới chân cậu.

Cậu nghe tiếng bước chân.

Quay lại, Daniel đang đứng đó, thở dốc.

Họ nhìn nhau, cảnh giác, tò mò.

Daniel liền ngó dọc ngó nghiêng nhưng không những không thấy được sợi dây gì mà còn khiến cô chóng mặt.

Rồi Daniel nhớ lại, rút chìa khoá ra.

Nó phát sáng. Alistair nhìn, và thấy một sợi dây từ chìa khóa nối thẳng lên trời.

Một giọng nói khác vang lên.

Cả hai quay lại. Tyna đứng đó, máy dò sóng kêu be be be.

Cô giơ cuộn băng lên.

Mặt Alistair tái đi.

Ba đứa trẻ đứng lặng giữa màn đêm.

Xung quanh, tiếng ồn từ xa vọng lại, nhưng chỗ này vắng tanh.

Họ nhìn nhau, một sợi dây vô hình đang kết nối họ, dù không ai thấy.

Một tiếng động từ dưới lòng đất, xa xa, như tiếng thì thầm. Cả ba đều nghe thấy.

---

Ở Hawkins, Indiana, cách Berlin 7.000 km, một cô gái tóc trọc chợt tỉnh giấc.

Cô nhìn về phía Đông.

Và thì thầm: "Anh ấy đang gọi."

[HẾT TẬP 1]

1945 - PHÒNG THÍ NGHIỆM DƯỚI LÒNG ĐẤT

BOONGKE - MÙA XUÂN 1945 - 3 TUẦN TRƯỚC KHI CHIẾN TRANH KẾT THÚC

Một căn phòng trắng, sáng loáng dưới ánh đèn neon, khác hẳn với không gian tối tăm còn lại của boongke. Tường lát gạch men trắng, sàn bê tông đánh bóng. Trên bàn, những dụng cụ y tế, những lọ thủy tinh chứa chất lỏng màu hổ phách.

TIẾN SĨ KLAUS VON STRAHL (35 tuổi) ngồi trước một chồng tài liệu cao ngất. Ông mặc áo blouse trắng khoác ngoài đồng phục SS, nhưng đồng phục đã nhăn nhúm, cúc áo cởi.

Trước mặt ông, một cậu bé 12 tuổi, tóc vàng chải ngược, mặc đồng phục Hitlerjugend chỉnh tề.

HANS.

Von Strahl nhìn cậu bé chằm chằm.

Hans im lặng một lúc. Mắt cậu ta, vốn trong sáng của một đứa trẻ, bỗng trở nên xa xăm, già cỗi.

Von Strahl ghi chép nhanh vào sổ.

---

PHÒNG Giam CỦA RUBY - CÙNG THỜI ĐIỂM

RUBY (9 tuổi) ngồi trong góc phòng. Đầu cô bé cạo trọc, tay áo xắn lên, lộ rõ vết xăm A-1411 đè lên vết bớt xoắn ốc.

Cô bé không khóc. Không run. Chỉ ngồi im, và nhìn vào bức tường như thể xuyên qua nó.

Cửa mở. VON STRAHL bước vào.

Cô bé không quay lại.

Ông ngồi xuống trước mặt cô bé.

Ruby từ từ quay lại. Đôi mắt xanh thẳm của cô bé nhìn thẳng vào ông, không sợ hãi, không căm hận. Chỉ trống rỗng.

Von Strahl im lặng.

Cô bé chỉ lên không trung.

Von Strahl tái mặt.

Ông nhìn xuống bàn tay mình, nơi vết bỏng hình xoắn ốc đang lan rộng.

---

HÀNH LANG BOONGKE - ĐÊM 30/4/1945

Tiếng bom rền từ xa. Hồng quân đã vào ngoại ô Berlin.

HANS chạy dọc hành lang, tay cầm đèn pin. Cậu ta mở cửa phòng giam Ruby, nhưng phòng trống.

Trên tường, một vết nứt lớn đang rỉ ánh sáng xám lạnh.

Tất nhiên, không ai trả lời. Nhưng từ vết nứt, một giọng nói vọng ra.

”Hans.. đừng đi theo ta..”

”Không. Ta không còn ở đâu nữa. Ta đã... tan vào những sợi dây. Nhưng thứ theo ta, nó vẫn ở đó. Nó sẽ chờ. Nó sẽ chờ cho đến khi... bức tường sụp đổ.”

Hans nhìn vào vết nứt. Trong ánh sáng xám lạnh, cậu thấy một bóng người cao lớn, làm từ hàng ngàn cánh hoa, đang nhìn lại cậu.

Và nó mỉm cười.

---

Berlin, Đức. 44 năm sau. Đêm 9 tháng 11 năm 1989. Bức tường sụp đổ.

TRƯỚC CỬA GA GESUNDBRUNNEN - TIẾP THEO TẬP 1

Alistair, Daniel và Tyna vẫn đứng đó, dưới ánh đèn đường vàng vọt. Cả ba đều cảm nhận được tiếng gọi từ dưới lòng đất, nhưng không ai muốn là người đầu tiên bước xuống.

Một khoảng lặng.

Daniel nhìn xuống chìa khóa trong tay. Nó vẫn phát sáng, nhưng ánh sáng yếu hơn, như đang chờ đợi.

Cả ba im lặng.

Rồi Daniel bước về phía cầu thang xuống ga.

Cô bước xuống.

Alistair nhìn Tyna.

Cô bước theo.

Alistair nhìn lên bầu trời lần cuối, nơi những sợi dây đang đứt thêm, từng sợi một.

---

DƯỚI LÒNG ĐẤT

CẦU THANG XUỐNG GA

Ba đứa trẻ bước xuống những bậc thang dài vô tận. Đèn đường không chiếu xuống được đây, chỉ có ánh sáng le lói từ chìa khóa Daniel và đèn pin Tyna.

Không khí ẩm thấp, lạnh lẽo. Mùi mốc, mùi rỉ sét, và, một mùi khác, mùi của thứ gì đó rất cũ, rất xa xưa.

Họ đến chân cầu thang. Một sân ga cũ hiện ra, ghế đá phủ bụi, biển chỉ dẫn bằng tiếng Đức từ thời chiến tranh. Trên tường, những tấm áp phích tuyên truyền của Đức Quốc xã đã bạc màu, rách nát.

Daniel chỉ về cuối sân ga, nơi một cánh cửa sắt lớn đóng kín.

Trên cánh cửa, một ký hiệu quen thuộc: vòng xoắn ốc bị bẻ gãy.

Cô đưa chìa khóa vào ổ. Nó vừa khít. Cô vặn.

Cạch.

Cánh cửa mở ra, để lộ một hành lang dài, tối om, với những bóng đèn dầu treo lơ lửng, nhưng không ngọn nào cháy.

Và từ bên trong, một luồng khí lạnh ùa ra, mang theo mùi của thứ gì đó ngọt ngấy, như hoa mục.

Cô giơ máy dò sóng lên. Nó kêu điếc tai.

Họ bước vào.

---

HÀNH LANG

Ba đứa trẻ đi dọc hành lang. Hai bên là những cánh cửa nhỏ, đánh số từ A-1000 đến A-1500.

Họ tìm kiếm. Những con số trôi qua: A-1405, A-1407, A-1409...

Và rồi A-1411

Cánh cửa nhỏ, bằng sắt, đã rỉ sét. Trên đó, một tấm biển nhỏ, viết tay: "R. Levinson, Đối tượng đặc biệt, Không được phép tiếp cận."

Một căn phòng nhỏ, khoảng 10m². Trong góc, một chiếc giường sắt tồi tàn. Trên tường, những hình vẽ bằng than. Rất nhiều hình vẽ.

Tyna bật đèn pin lên, chiếu vào tường.

Những bức vẽ, tất cả đều là những sợi dây. Hàng ngàn sợi dây, đan xen, kết nối, đứt gãy. Và ở cuối những sợi dây, những khuôn mặt. Khuôn mặt trẻ em. Khuôn mặt người lớn. Khuôn mặt của những người lính Đức, những tù nhân, những đứa trẻ.

Cậu chỉ vào một bức vẽ, một bông hoa khổng lồ với những cánh hoa xám, bên trong là khuôn mặt méo mó.

Trên bàn, một cuốn nhật ký cũ, bìa da đen. Tyna cầm lên và mở nó ra.

NHẬT KÝ CỦA RUBY (viết bằng tiếng Yiddish, nhưng có ai đó, có thể là bà Tyna, đã dịch sang tiếng Đức ở lề):

”Ngày thứ 147. Con không biết còn bao lâu nữa. Nhưng con biết một điều: thứ trong bóng tối đang chờ. Nó nói với con, nó sẽ trở lại. Khi bức tường sụp đổ. Con không biết bức tường nào. Nhưng con sợ lắm. Con sợ cho những đứa trẻ sau này. Những đứa trẻ mang dòng máu của con.”

Daniel nhặt lên một mảnh vải cũ, trên đó thêu vòng xoắn ốc.

Cậu cầm lấy, áp lên má. Mắt cậu nhòe đi.

---

CUỐI HÀNH LANG

Một tiếng động vọng ra từ cuối hành lang.

Cạch...cạch...cạch

Tiếng bước chân, nhưng không phải bước chân người. Nó nhẹ hơn, như lá khô rơi trên nền đá.

Và rồi, từ bóng tối, hàng ngàn đốm sáng xám lạnh bắt đầu xuất hiện.

SAMEN.

Chúng bay lượn lờ, như đom đóm ma quái. Mỗi đốm sáng, một hạt giống. Mỗi hạt giống, một mảnh ký ức.

Nhưng đã muộn.

Tyna đưa tay lên, và một Samen đáp vào lòng bàn tay cô. Ngay lập tức, mắt cô mở to. Cô nhìn thấy...

1945 - CÙNG MỘT HÀNH LANG

Tyna, nhưng không phải Tyna, cô đang nhìn qua mắt một người khác.

Một cậu bé 12 tuổi, tóc vàng, mặc đồng phục Hitlerjugend, Hans, đang đứng trước phòng giam Ruby.

Ruby chỉ vào cuối hành lang, nơi một bóng đen cao lớn đang đứng, làm từ hoa xám.

Hans quay lại. Bóng đen đó, nhìn thẳng vào cậu. Và cậu cảm thấy, một bàn tay vô hình, chạm vào trái tim mình.

---

Tyna hét lên, vứt Samen xuống đất. Cô lùi lại, thở dốc.

Từ cuối hành lang, một giọng nói vang lên.

Giọng của một cậu bé, nhưng méo mó, vỡ vụn:

Một bóng người bước ra từ bóng tối.

HANS, vẫn là cậu bé 12 tuổi năm nào, nhưng mắt hắn đen tuyền, không tròng trắng. Trên người hắn, những cánh hoa xám đang mọc ra từ da thịt.

Hắn bước lại gần.

Hắn chỉ về cuối hành lang, nơi vết nứt trên tường đang rỉ ánh sáng xám lạnh.

Từ vết nứt, một bàn tay bắt đầu thò ra. Làm từ hàng ngàn cánh hoa xám. Lớn hơn, khủng khiếp hơn bất kỳ thứ gì họ từng thấy.

---

PHÒNG LƯU TRỮ

Ba đứa trẻ chạy vào một căn phòng khác, đóng sập cửa lại. Bên ngoài, tiếng bước chân nhẹ như lá khô đang đến gần.

Cậu nhìn quanh phòng. Đây là phòng lưu trữ tài liệu, hàng trăm hộp hồ sơ xếp chồng lên nhau, phủ đầy bụi.

Cô mở một hộp. Bên trong, những bản báo cáo, đánh máy bằng tiếng Đức, có đóng dấu "GEHEIM" (Tối mật).

”Dự án Ahnenerbe - Nghiên cứu về nguồn gốc siêu nhiên của chủng tộc Aryan. Mục tiêu: tìm ra cánh cổng dẫn đến thế giới nguyên thủy, nơi phát sinh sức mạnh của tổ tiên.”

Daniel tìm thấy một cuốn sổ da đen, dày, cũ kỹ, bìa có khắc chữ "K. von Strahl".

---

NHẬT KÝ CỦA VON STRAHL - TRÍCH ĐOẠN

Ngày 15 tháng 3 năm 1943. Hôm nay, chúng tôi nhận được một đối tượng mới. Một bé gái từ Warsaw Ghetto. Tên Ruby. Khoảng 8 tuổi. Trên cổ tay trái em có một vết bớt lạ, hình xoắn ốc. Giống hệt những hình vẽ trong các văn bản cổ của Ahnenerbe. Khi tôi hỏi em có biết ý nghĩa của nó không, em chỉ nhìn tôi, và nói: 'Đây là dấu hiệu của Người giữ lửa. Dòng tộc của em đã giữ lửa từ hàng ngàn năm nay.' Tôi cười. Một đứa trẻ Do Thái nói về 'dòng tộc'? Thật nực cười. Nhưng rồi em hát. Một nốt nhạc duy nhất, và những ngọn đèn dầu trong phòng đều tắt. Không phải tắt, mà như thể ánh sáng bị hút vào một nơi nào đó. Tôi không cười nữa.

---

Ngày 22 tháng 6 năm 1944. Chúng tôi đã thí nghiệm trên Ruby suốt một năm. Càng thí nghiệm, tôi càng tin rằng em ấy không phải người thường. Em nhìn thấy những thứ chúng tôi không thấy. Em gọi chúng là 'những sợi dây'. Theo em, mỗi người, mỗi vật đều có một sợi dây kết nối với 'thế giới bên kia'. Khi ai đó chết, sợi dây đứt, và một phần của họ ở lại bên kia. 'Thế giới bên kia là gì?' tôi hỏi. 'Nơi những nỗi đau không nguôi ngoai,' em trả lời. 'Nơi những người chết oan tụ lại. Và nơi đó, đang đói.' Đói? Tôi không hiểu. 'Đói ký ức. Đói tình yêu. Đói những thứ mà chúng đã mất. Vì vậy chúng luôn tìm cách trèo sang, để lấy.'

---

Ngày 30 tháng 4 năm 1945. Hồng quân đã vào Berlin. Chúng ta sắp thua. Nhưng tôi không quan tâm. Tôi chỉ quan tâm đến Ruby. Tối nay, em ấy hát lần cuối. Không phải vì tôi bắt ép. Mà vì em ấy nói: 'Con phải đóng nó lại. Trước khi nó kịp trèo ra hoàn toàn.' Tôi nhìn em hát. Những sợi dây, lần đầu tiên tôi thấy chúng. Hàng ngàn sợi dây, bay loạn xạ. Và từ vết nứt trên tường, một bàn tay hoa đang thò ra. Ruby nhìn tôi, và mỉm cười. Lần đầu tiên em cười. 'Tiến sĩ,' em nói, 'con sẽ không quay lại đâu. Nhưng con sẽ để lại thứ này.' Em đưa tôi một mảnh vải, thêu hình xoắn ốc. 'Khi nào có đứa trẻ mang dấu hiệu này đến, hãy đưa nó cho chúng. Và nói, đừng hát.' Rồi em bước vào vết nứt. Và Cổng đóng lại. Tôi đứng đó, nhìn theo em, và nhận ra rằng suốt hai năm qua, tôi đã sai. Sai về mọi thứ. Về chủng tộc. Về chiến tranh. Về con người. Ruby, một đứa trẻ Do Thái, đã dạy tôi thế nào là yêu thương. Và tôi đã không thể cứu em. Nếu có kiếp sau, tôi muốn xin lỗi em.

---

Daniel đọc xong, đôi mắt có chút rưng rưng.

Tiếng động bên ngoài, lớn hơn. Bàn tay hoa đang đập vào cửa.

[HẾT TẬP 2]

Trong nhật ký của Von Strahl, có một dòng được viết vội bằng máu: "Ruby nói rằng thứ trong bóng tối không chỉ đói, nó còn nhớ. Nhớ những gì đã xảy ra ở nơi nó từng là người. Và nó muốn trả thù, trả thù tất cả những ai đã tạo ra nó." "Ai đã tạo ra nó?" tôi hỏi. Ruby nhìn tôi, và thì thầm: "Chiến tranh. Hận thù. Và những đứa trẻ không được yêu thương."