Vào một ngày trời đông lạnh lẽo, gió thổi từng cơn. Trần lão gia đang khấn vái trong nhà từ đường, mong gia tiên phù hộ cho con trai Trần Thứ. Bệnh của cậu ấy mấy ngày nay đã trở nặng, thầy thuốc khó khăn lắm mới khiến cậu ấy tỉnh lại. Trần lão gia ngày đêm lo lắng không nguôi.

Ngay lúc ấy, tiếng sấm rền vang xé toạc không gian làm lòng Trần lão gia không yên. Chú Thóc từ đâu chạy vào, vẻ hớt hải. Bỗng nhiên Trần lão gia có một dự tính không lành.

"Thưa lão gia, cậu Thứ, cậu Thứ đã mất rồi ạ"

Chuỗi tràng hạt trên tay Trần lão gia rơi xuống, ông phải bám vào phản để không ngã xuống. Chú Thóc vội chạy lại, đỡ lấy chủ nhân.

"Đi đi"

Ông khó nhọc nói ra hai chữ rồi cố gắng hít thở. Chú Thóc đỡ lấy Trần lão gia. Hai người họ băng qua vườn, qua sân lớn, đến dãy nhà ở phía Đông.

Lúc này ở trong phòng Trần Thứ đã có nhiều người. Hạ Liên và Trần Tường đứng nép về phía cuối giường, ở góc là Trần Bình, mặt mày trắng bệch và vợ là Thanh Vân, không chút cảm xúc.

Trần lão gia run rẩy bước đến bên cạnh giường. Trần Thứ nằm đó, ra đi với nụ cười trên môi. Ông nắm lấy tay người con trai bạc mệnh, cố gắng ngăn những giọt nước mắt đang trực trào rơi xuống. Trần lão gia biết, lúc này chưa phải là lúc yếu đuối. Ông là chủ gia đình, cần phải mạnh mẽ lên. Cuối cùng Trần lão gia tuyên bố phát tang.

Chỉ vài ngày sau lễ tang, khi Trần lão gia đang xem lại sổ sách trong thư phòng thì Trần Bình xuất hiện. Anh ta không nói không rằng đã quỳ xuống.

"Thưa cha, con đã gây ra tội ạ"

Rồi trước ánh mắt ngỡ ngàng của Trần lão gia, Trần Bình kể hết lại sự thật. Trần lão gia phải mất rất lâu để bình tĩnh lại.

"Chuyện này không được nói cho ai biết cả, sống để bụng, chết mang theo, nghe rõ chưa?"

"Nhưng thưa cha..."

"Im lặng, ra ngoài!!!"

Tiếng quát đầy giận dữ của Trần lão gia làm Trần Bình giật mình. Anh ta biết mọi chuyện cha đã quyết, không được nói lại nữa. Trần Bình cúi đầu, lẳng lặng đi ra. Họ đâu biết cuộc nói chuyện vừa rồi đã lọt đến tai một người. Trần Tường mang theo ánh nhìn giận dữ chạy đi.

Mấy tháng sau đó, Hạ Liên cũng hạ sinh con trai thứ hai. Trần lão gia rất vui mừng, đặt tên cậu là Trần An.

******

Lúc này có một vị thầy thuốc mặc áo nâu sòng đang đứng trước cổng Trần gia. Ông ta nhìn quanh, há hốc mồm. Chú Thóc theo lời dặn của lão gia, liền chạy ra đón khách.

"Mời thầy lang vào trong!"

Vị thầy thuốc theo chú Thóc đi qua khoảng sân đến gian phòng phía Tây. Họ đi dọc theo hành lang có mái che đến gian phòng gần nhà chính nhất. Chú Thóc gõ cửa, giọng cung kính.

"Dạ thưa cậu An, cho phép tôi được mở cửa ạ"

"Có chuyện gì vậy chú Thóc?"

"Dạ, thầy lang mà lão gia mời đã tới ạ"

Bên trong vang lên một tiếng thở dài não nề.

"Vào đi"

Vị thầy thuốc theo sau chú Thóc bước vào. Bên trong là nhị công tử của Trần gia, Trần An đang ngồi đọc sách. Vị thầy thuốc lúc này mới chú ý đến dáng vẻ xanh xao của An, nhưng điều đó không thể che đi nét tuấn tú trên gương mặt ấy. Trần An bỏ sách xuống, ngước nhìn đôi mắt với hàng lông mi dài lên nhìn hai người họ. Cậu lịch sự cúi đầu chào. Vị thầy thuốc cũng cúi chào theo.

"Chúng ta bắt đầu ngay không?"

Giọng An nói nhàn nhạt, có vẻ chẳng quan tâm mấy đến vị thầy thuốc này. Ông ta theo cái nhìn đầy ý tứ của chú Thóc thì đi đến bên cạnh An. Sau khi đặt hộp đồ xuống, ông ta liền bắt mạch. Hai hàng lông mày ông ta khẽ nhíu lại. Mãi một lúc sau cũng không có động tĩnh gì.

"Tôi, tôi... Y thuật của tôi không quá cao siêu, nhưng tôi cũng có vài điều muốn hỏi."

"Hỏi đi"

Giọng của Trần lão gia vang lên ngay phía sau lưng họ. Thầy thuốc giật mình nhìn lên, đó là một ông lão phương phi, tóc trắng như mây. Ở ông cụ toát ra một khí chất rất khác biệt. Khí chất của người chủ nhà nghiêm khắc và một thương gia giàu có. Thầy thuốc lấy lại trấn tĩnh.

Sau đó ông ta hỏi một loạt câu hỏi.

Ông ta hỏi liệu An có hay thấy đau ở vùng thượng vị không.

An suy nghĩ một hồi rồi gật đầu. Vậy là ông ta lại hỏi mấy câu, đại loại kiểu đau lúc đói hay no, có hay nôn khan hay ăn uống kém ngon không.

An trả lời tất cả những câu hỏi đó. Đến đây thì vị thầy lang cũng gật đầu.

"Thiếu gia chỉ là bị khí huyết không thông, cái này cũng dễ chữa. Nhưng bệnh dạ dày, không chữa trị đúng thành ra mới hay bị ho, chứ không phải do phổi. Nếu thiếu gia ăn uống đúng cách cộng với uống thuốc tôi kê. Đảm bảo sẽ đỡ, kiên trì hơn nữa sẽ khỏi hẳn."

Trần lão gia nghe xong thì hơi bất ngờ. Vì mấy thầy lang lần trước đều nói An bị bệnh về phổi, cứ trở trời là ho. Họ cũng kê bao nhiêu là đơn thuốc rồi. Nhưng An uống xong, bệnh không hề thuyên giảm, ngược lại còn ho nhiều hơn nữa.

Vị thầy thuốc này cho biết, do họ bị nhầm lẫn với các triệu chứng mà thôi. Mà vì chẩn đoán nhầm, dẫn đến kê sai thuốc. Ông ta cũng thỉnh Trần lão gia cho xem đơn thuốc của An. Khi ông dừng lại ở hai chữ ma hoàng, vị thầy thuốc lắc đầu. Nếu ai làm thầy chữa bệnh cũng biết, ma hoàng giúp trừ đờm nhưng cũng đồng thời hại dạ dày. Cũng vì điều đó, bệnh của An càng trở nặng hơn.

An nhìn người đàn ông trước mặt, không chút cảm xúc. Đúng là ông ta có nói khác với những người thầy thuốc khác. Nhưng điều đó cũng không khiến An tin tưởng người này. Ngay cả thầy lang chuyên chữa trị cho các vương công quý tộc cũng không chữa khỏi, thì người này lấy gì mà tự tin như vậy. Vị thầy lang thoáng nhìn An, đã phần nào đoán được vẻ nghi ngờ của An. Ông ta chỉ mỉm cười đầy ẩn ý rồi lấy bút ra kê đơn. Viết xong ông ta đưa qua cho Trần lão gia xem. Trần lão gia xem xong thì đưa cho chú Thóc.

Sau khi trả tiền rồi tiễn thầy lang đi rồi, Trần lão gia trở lại đi thăm cháu trai.

Sau khi động viên An mấy câu, Trần lão gia đi lên gian nhà chính. Ở nơi đó có người đang chờ ông.

Vừa thấy Trần lão gia, Lý Lục đã đứng dậy, cúi đầu chào một cách kính cẩn. Trần lão gia nhìn thang niên cao lớn, ánh mắt toát lên vẻ nghiêm nghị mà gật đầu.

"Tháng sau cậu lên kinh rồi phải không?"

Trần lão gia hỏi với giọng ân cần. Lý Lục vẫn giữ thái độ kính cẩn như vậy

"Vâng thưa lão gia, tháng sau cháu sẽ lên kinh nhậm chức ạ"

Trần lão gia gật đầu với vẻ hài lòng.

"Không biết lão gia gọi cháu đến là có việc gì ạ?"

Câu hỏi của Lý Lục làm Trần lão gia khẽ trùng xuống. Ông lôi ra một cây trâm bạc đã cũ, tuy nhiên chỉ cần nhìn qua cũng thấy nó được chế tác tỉ mỉ đến mức nào. Trần lão gia bồi hồi nhớ lại chuyện xưa. Ngày còn bé, Trần lão gia có một người bạn chơi rất thân là Đông Tùng. Nhà của Đông lão vốn nổi tiếng với nghề làm trâm cài, không chỉ huyện Hạ mà các vị phu nhân quan lại cũng tìm đến Đông gia. Trần lão gia nào có thể quên đi người bạn đó. Đông Tùng đã từng ngăn con chó tấn công Trần lão gia, rồi bị nó cắn. Ông nghe nói Đông Tùng vì thế mà ốm nặng. Nhưng cha mẹ lại không cho ông sang thăm bạn. Về sau cả nhà Đông gia chuyển đi. Đông lão bị ốm vẫn trốn đi gặp bạn lần cuối và chỉ kịp đưa cho bạn mình cây trâm làm quà chia tay. Hai người họ từ đó cũng không bao giờ gặp lại nhau nữa. Ông vẫn luôn tìm kiếm tung tích của Đông Tùng. Sau khi biết bạn mình đã cưới vợ và chuyển đến làng Mộc. Trần lão gia đã ngày đêm ngồi xe ngựa đi tìm. Nhưng khi đến nơi ông mới biết vợ chồng con trai Đông lão đã mất. Bản thân ông và cháu gái cũng đã đi. Trần lão gia hỏi thăm những người xung quanh thì họ đều không biết. Trần lão gia khẽ thở dài. Lý Lục cũng đã hiểu ra Trần lão gia muốn nói gì với mình. Anh nói.

"Lão gia muốn nhờ cháu tìm họ phải không ạ?"

Trần lão gia gật đầu. Nhưng ông lại thoáng chần chừ. Chuyện này dù sao cũng xảy ra khá lâu rồi. Người bạn đó chưa chắc còn nhớ đến Trần lão gia nữa. Suy ngẫm một lúc, Trần lão gia vẫn muốn tìm lại người bạn năm xưa. Vì ông còn một ân tình muốn báo đáp.

"Vậy thì làm phiền cậu quá."

Lý Lục nghe vậy thì mỉm cười.

"Cháu đã nhận ơn của lão gia, thì nhất định sẽ không nề hà việc gì. Lão gia yên tâm, cháu sẽ cố gắng hết sức ạ"

Trần lão gia cảm tạ Lý Lục xong thì đưa anh xem cây trâm. Lý Lục quan sát nó rất kĩ. Chỉ là một bông hoa mai nhỏ nhưng từng đường nét tỉ mẩn cho thấy người làm ra nó rất giỏi. Khi Lý Lục nhìn vào phần đuôi trâm, anh thấy hình lá trúc nhỏ và mảnh được khắc vào đó.

"Nó là điểm đặc trưng của Đông gia"

Lý Lục lại cảm thấy hình khắc này quen quen, nhưng anh nhớ mãi mà không ra. Anh đưa lại cây trâm cho Trần lão gia rồi xin phép ra về. Trần lão gia cũng nhờ chú Thóc tiễn anh về. Trần lão gia đâu biết cháu của người bạn đó đang cách ông chỉ một cánh cổng gỗ.

Ngày hôm đó ở cổng Trần gia có rất đông người. Họ đến đây với cùng một mục đích, làm gia nhân. Trúc nhìn vào cánh cổng làm bằng gỗ lim hơn trăm tuổi mà xuýt xoa. Bề ngang của cái cổng thôi cũng hơn hẳn nhà cô rồi. Trúc đưa mắt nhìn quanh, già trẻ, gái trai đều có. Nhưng Trúc để ý nhất là một cô bé tầm 7, 8 tuổi, người gầy gò, quần áo thì vá chằng vá đụp. Trong lòng cô dấy lên một sự thương cảm. Đứa trẻ đó còn quá nhỏ, vậy mà đã phải rời xa vòng tay của cha mẹ, đi làm công cho người. Khi Trúc còn chìm đắm trong sự buồn bã, cánh cổng đã mở ra.

Chú Thóc nhìn qua một lượt rồi yêu cầu mọi người xếp thành hai hàng. Khi Trúc cùng mọi người đi qua cánh cổng, cô còn kinh ngạc hơn nữa.

Trước mắt cô là khoảng sân rộng bao la được lát gạch gốm. Chính giữa là căn nhà 5 gian lợp ngói âm dương, hai bên mái uốn cong khắc hình mây ngũ sắc. Hai bên Đông, Tây là cụm nhà song song, được nối bằng hành lang dài có mái che. Khu vườn rộng lớn xung quanh toàn bộ trang viên, bố trí vài chòi uống nước làm bằng gỗ quý. Điều Trúc thấy thích nhất chính là ao sen nuôi cá chép.

Thế rồi mỗi người được phân công đến các nơi khác nhau. Trúc và cô bé khi nãy thì đi theo anh Muối xuống nhà bếp.

Họ lại băng qua một cái sân phụ để đến nhà bếp. Trước nhà bếp có mấy lu nước và nong phơi hành tỏi. Anh Muối cũng nói qua về quy định của Trần gia. Cô không ngờ nhà giàu lại có lắm mấy cái gia quy như vậy.

Anh Muối lại dẫn họ đến gian nhà phía Bắc, nơi này là chỗ để nghỉ ngơi cho toàn bộ gia nhân. Sau khi được phân giường và tủ để đồ. Anh Muối phát quần áo cho họ rồi dặn sau đó họ sẽ làm việc luôn.

Sau khi đến nhà bếp, hai người đã làm không kịp nghỉ. Trúc hết nhặt rau lại đi thái thịt. Nhìn số món ăn mà chú Tro phải làm mà cô toát cả mồ hôi. Chỉ là bữa trưa thôi mà đủ 5 món mặn, 3 món rau, 2 món canh. Bữa ăn này hai ông cháu Trúc ăn cả tháng luôn.

Cô quên đi suy nghĩ đó, tiếp tục băm thịt. Tiếng dao va chạm vào thớt gỗ hòa cùng tiếng người gọi nhau í ới làm Trúc choáng váng. Đúng là không làm gia nhân cho nhà giàu, cô sẽ chẳng bao giờ thấy được cảnh này.

Mãi sau họ mới được nghỉ ngơi đôi chút trước khi bắt đầu chuẩn bị cho bữa tối. Trúc lau những giọt mồ hôi lăn tăn trên mặt, so với lúc làm trâm với ông nội, cô cũng không cực như này.

Trúc còn đang thở thì anh Muối đã xuất hiện. Theo như lời anh nói, buổi sáng vào giờ Dần, họ sẽ theo hướng cổng phụ mà đi lấy nước. Sau đó sẽ về tưới rau trong khu vườn nằm ngay cạnh bếp. Tất nhiên mọi người sẽ luân phiên làm việc đó

Và may mắn làm sao, Trúc cùng chị Cúc, chị Đào và cô bé kia đến lượt đi lấy nước.

Trúc trong lòng nhủ thầm, nếu không phải đi lấy nước, ít ra cô cũng có thể ngủ thêm canh giờ nữa. Nhưng cô đến đây làm gia nhân, phải tuân theo mệnh lệnh.

Trúc về phòng nghỉ với cơ thể mệt rã rời. Vừa đặt người xuống giường, cô ngủ ngay lập tức. Trong giấc mơ cô lại thấy căn nhà cũ cùng những lời dặn dò của ông nội. Nước mắt cô cứ thế trào ra, rồi Trúc tỉnh dậy giữa đêm. Khi cô nhìn quanh, mọi người vẫn say sưa giấc nồng. Rồi một tiếng khóc vang lên giữa không gian tĩnh mịch. Trúc nhìn sang, tiếng khóc là của cô bé đang nằm cạnh cô. Trúc muốn an ủi cô bé một chút nhưng cô bé đó lấy tay lau nước mắt.

"Chắc con bé nhớ nhà quá"

Trúc thầm nghĩ trong lòng. Cô cũng thấy nhớ ông nội quá. Cha mẹ cô đã rời bỏ thế gian khi cô còn rất bé. Là ông nội cô, Đông Tùng đã chăm sóc cô từ lúc đó. Hàng ngày cô cùng ông nội làm trâm rồi đem bán ở góc phố huyện. Những ngày sau đó ông cô lâm bệnh nặng. Trước khi ra đi, Đông Tùng đã đưa cây trâm gia truyền cho cô. Ông còn nhắc lại kỷ niệm với người bạn cũ. Đông Tùng muốn cháu gái đi tìm người đó, biết đâu Trần Phúc nghĩ đến người bạn cũ mà chăm sóc cho Trúc.

"Cháu cứ đưa cây trâm này ra, ông ấy sẽ biết"

Đông Tùng còn nói cho Trúc biết hai câu thơ mật mã riêng của hai người.

"Mùa Đông có cây Tùng, Trần gia có thêm Phúc"

Rồi ông cũng trút hơi thở cuối cùng trong sự đau buồn của Trúc.

Mấy ngày sau khi lo xong đám tang cho ông nội, cô lấy một ít tiền đến làng Mộc để tìm người bạn của ông nội.

Nhưng cô hỏi bao nhiêu người ở đó, họ đều lắc đầu không biết. Rồi có người chỉ cho Trúc căn nhà cũ của Trần gia. Nhưng không may thay, những người ở đó cũng không biết Trần gia đi đâu. Vậy là Trúc trở về huyện Hạ. Và rồi theo dòng đời đưa đẩy, cô đã vào Trần gia làm gia nhân.

Những dòng hồi tưởng của Trúc bị cắt ngang bởi cái lay của chị Đào

"Dậy đi hai đứa, đi lấy nước thôi"

Trúc vẫn còn ngái ngủ, vơ vội cái áo rồi ra ngoài. Họ kéo theo hai thùng gỗ to, men theo cổng sau ra ngoài.

Trời vẫn còn rất lạnh, bốn cô gái run cầm cập trong làn gió lạnh buốt. Xung quanh yên lặng như tờ, chỉ có tiếng bánh xe kẽo kẹt trên con đường huyện. Đèn lồng treo trên đầu xe đung đưa theo gió. Cô bé cúi mặt xuống, vẻ lầm lì. Không ít lần Trúc muốn bắt chuyện, nhưng nhìn cô bé như vậy lại thôi.

Cả phố huyện chìm trong bóng tối, duy chỉ có các nhà trò là còn sáng đèn. Dù là ngày hay đêm, các thiếu gia đều thích đi nghe hát.

Họ đi qua hết phố huyện thì đến một ngọn núi cao, bên dưới là một khe nước đang chảy ra suối. Chị Đào nhờ Trúc và cô bé đến lắp các ống tre lại với nhau. Kế đó, hai người còn lại kê đầu ống tre vào hai thùng gỗ. Cô bé tròn mắt nhìn dòng nước chảy từ từ qua thân tre. Trúc cũng thấy rất thích thú với cảnh này.

Chỉ nửa canh giờ sau, thùng nước đã đầy. Họ lại đẩy về lần nữa. Mặt trời vẫn chưa ló dạng, nhưng phố huyện đã xuất hiện rất nhiều quầy hàng. Trúc nhìn lại góc phố huyện, hôm nay đã có người đang bán bánh rán. Cô mang theo chút tiếc nuối theo bánh xe trở về Trần gia.

Lúc họ đổ đầy các lu nước, cũng là lúc gia nhân thức dậy làm việc. Mọi người đều làm việc trong im lặng. Căn bếp của chú Tro đã đỏ rực. Mùi thơm của thịt gà bay khắp khu bếp, chú Thóc đổ mỡ vào chảo nóng kêu cái xèo. Sáng nay Trần lão gia muốn ăn cháo gà cho thanh đạm.

Vừa lúc này có một cô gái bước vào. Trông cử chỉ thì Trúc cũng đoán ra cô này cũng hầu hạ trong Trần gia. Nhưng cô ấy được mặc đẹp hơn các gia nhân khác. Cô ấy đi thẳng đến chỗ mấy cái siêu thuốc đang sôi sùng sục. Trước khi rời khỏi bếp còn liếc nhìn bọn người Trúc một cái sắc lẹm.

Chị Cúc nhìn cô ta, bĩu môi một cái thật dài.

"Ai vậy chị Cúc? Sao trông y phục của cô ấy khác với chúng ta thế?"

Trúc hỏi nhỏ, vẻ tò mò. Ai ngờ Cúc lại nhăn trán, khó chịu.

"Cô ta là thị nữ của cậu An. Cũng chỉ là gia nhân như chúng ta thôi, kiêu căng vậy cho ai xem chứ?"

Trúc bắt đầu lục lọi lại ký ức. Cậu An, nhị thiếu gia của Trần gia. Gia nhân chẳng mấy khi thấy cậu ấy. Trúc tò mò, thị nữ của chủ nhân thì khác gì với đám gia nhân như cô.

Hoa đặt khay thuốc xuống trước mặt An. Cô ta bỗng nhiên ghé sát đến bên An.

" Cậu An mau uống thuốc đi nào"

An đã quá quen với hành động này của Hoa, cậu chỉ khẽ nhíu mày. Bát thuốc vẫn còn bốc khói nghi ngút. An khó chịu quay mặt đi. Hoa thấy thế bật cười.

"Thiếu gia không muốn uống thì thôi, để tôi bỏ đi vậy!"

"To gan!!!!"

Giọng quát vang lên phía sau làm cả hai giật mình. Rồi khi đối diện với ánh mắt đầy giận dữ của Trần lão gia, Hoa vội quỳ sụp xuống.

"Thưa lão gia, con..."

Nhưng ông không muốn nghe cô ta nói, phẩy tay ra hiệu im lặng. Trần lão gia nhìn vào bát thuốc trước mặt cháu trai, nghiêm giọng nói.

"Ngươi là thị nữ, không chăm sóc tốt cho chủ nhân, lại muốn đổ thuốc của chủ nhân đi. Ngươi ra ngoài, quỳ ở đó hai canh giờ cho ta."

Hoa ngước mắt lên, khóe mắt đã ngấn lệ. Cô ta biết Trần lão gia xưa nay rất nghiêm khắc, dù Hoa có van xin gãy lưỡi cũng không ăn thua. Hoa liền nhìn sang An, ánh mắt cầu cứu.

" Hừ, bây giờ lệnh của chủ nhân ngươi cũng muốn cãi sao."

" Thưa ông..."

" Phạt thêm nửa canh giờ nữa"

Giọng của Trần lão gia nhẹ nhàng nhưng lại rất nặng nề. Hoa cảm thấy như có hòn đá đè nặng vào tim. Cô ta dù không muốn nhưng vẫn phải quỳ xuống.

Trần lão gia quay lại vẻ mặt thường ngày, giọng nhẹ nhàng hơn hẳn.

"Cháu mau uống thuốc đi còn đi học nữa."

An không dám cãi lời ông nội, uống cạn bát thuốc. An ngỡ tưởng nó đắng lắm, nhưng không, nó còn có vị ngọt nhẹ. Trần lão gia sau khi chuẩn bị bút giấy cho An, dặn cậu mấy câu rồi rời đi.

Lúc ông đi qua cửa còn nhẹ nhàng nhắc nhở Hoa.

"Nếu lần sau còn không chăm sóc tốt cho chủ nhân, thì đừng ở trong Trần gia nữa"

Những giọt nước mắt rơi xuống sàn hành lang lạnh lẽo nhưng Hoa không dám lau đi.