1

Nhìn thấy và cảm thấy

Chuyện kể rằng trong suốt chuyến hành trình, ngày nào viên thuyền phó cũng uống rượu say. Thuyền trưởng bực mình lắm, nên mỗi ngày lại ghi chuyện đó vào nhật kí hải hành: Ngày 1: Thuyền phó uống rượu say. Ngày 2: Thuyền phó uống rượu say. Cứ thế gần nửa tháng trời lênh đênh, tới phiên viên thuyền phó phải trực hải hành. Ông đọc hết 14 trang nhật kí hải hành và viết tiếp đúng 1 dòng: Ngày 15: Thuyền trưởng không uống rượu say!

Người kể câu chuyện này là thầy giáo dạy ngôn ngữ của chúng tôi. Đây là ví dụ cho tính mập mờ, mơ hồ chết người của ngôn ngữ. Vì nếu nhìn vào cuốn nhật kí hải hành, người ta rất dễ nghĩ rằng, suốt tháng thuyền trưởng say rượu, chỉ mỗi ngày 15 là tỉnh táo thôi.

Đó cũng là một ví dụ kinh điển về sự thật. 14 ngày uống rượu say của viên thuyền phó là sự thật. Mà ngày 15 viên thuyền trưởng không uống rượu say cũng là một sự thật. Có sự thật làm người ta hiểu đúng câu chuyện, nhưng cũng có sự thật bị chia cắt khiến người ta không còn cơ hội hiểu đúng được toàn bộ câu chuyện nữa. Một nửa bánh mì vẫn là bánh mì, nhưng một nửa sự thật thì không còn là sự thật.

Sống trong thời đại thông tin, thời đại của mạng xã hội siêu kết nối, con người dễ tiếp cận sự thật. Nhưng cũng trong sự dễ dàng đó, con người dễ tiếp cận sai hoặc chỉ tiếp cận được một phần sự thật. Rồi khi bị tâm lí đám đông cuốn vào vòng xoáy, đôi khi ta dễ góp tay nhào nặn những sự thật rời rạc thành một sự thật khác, một sự thật gần với ngụy tạo và giả dối. Ta dễ nhào nặn sự thật rời rạc về tình tiền giết cướp thành nỗi thất vọng về một thế hệ, khái quát thành hình ảnh méo mó về tương lai, thành nỗi bất an cho chính mình.

Có sự thật về những người quang gánh hồn nhiên ngơ ngác đi vào đường một chiều, nhưng cũng một sự thật lam lũ tảo tần đằng sau những mẹ những chị bán hàng rong giữa phố. Có sự thật về những người mới lớn ngổ ngáo vỉa hè, nhưng cũng có một sự thật về những đổ vỡ tổ ấm gia đình đằng sau những đứa trẻ đang lớn lên. Có sự thật về những lầm lạc vào đời, nhưng cũng có sự thật về nhừng lệch lạc giá trị sống mà bất cứ ai trong chúng ta cũng có thể là người đã góp phần tạo nên. Không thể lấy sự thật này biện minh cho sự thật khác, nhưng nếu ta chỉ nhìn mọi thứ giản đơn, ta có thể suốt đời không bao giờ biết được sự thật thực sự.

Nếu con người không có khứu giác, vị giác thì có lẽ không dễ dàng để phân biệt mít và sầu riêng. Tạo hóa cho ta các giác quan để tiếp cận thế giới theo cách rời rạc rồi tổng hợp. Nhưng cuộc sống không đơn giản chỉ là những sự thật mắt thấy tai nghe, ai say ai tỉnh. Còn có một sự thật của trái tim, của những yêu thương theo vô vàn cách không quen thuộc. Đôi khi những điều ta cảm thấy lại gần sự thật hơn là những gì ta nhìn thấy. Ta trưởng thành là khi biết khoan dung, biết chấp nhận những sự thật khác biệt. Biết đến sự thật bằng cả trí óc lẫn tâm hồn.

Hết

Bye