Mấy tháng đói, gió chướng lùa qua vạt bần ven sông thốc lên mùi hăng hắc, tanh ngống. Cả xóm Vàm Lầy dắt díu nhau ăn củ chuối, ăn cháo hẩm, duy chỉ có nhà má Kiên là còn ấm khói bếp. Nồi cơm lúc nào cũng dăm ba cọng khoai độn gạo lức, và trên chõng tre lúc nào cũng thơm phức cái mùi nồng nàn, sâu hoắm của mắm.
Cái thứ mắm ba khía, mắm cá linh của má Kiên ngon lạ lùng. Con cá mập lúp xúp, đỏ au màu gạch cua, thấm đẫm cái vị cay xé lưỡi của ớt hiểm đâm nhuyễn và cái ngọt lịm đậm đà của đường thẻ. Người ta kéo tới mua đông như trẩy hội. Mấy tay lái ghe bầu ngược xuôi ghé bến, hít hà khen lấy khen để, vét sạch từng đồng bạc cắc, xu hào để đổi lấy dăm hũ mắm quện đặc sánh.
Nhà nghèo rớt mồng tơi mà đông con chi chít, quanh năm sáu cái miệng há ra chờ cơm như chim non đợi mồi. Nhưng trên đời này, má chỉ thương có thằng Út – cái cuống rún lồi lỏm, đứa con trai đầu lòng mà má cùng tía chắt chiu mãi tận mười năm trời mới rứt ruột sinh ra được sau dăm bận sảy thai, héo hắt. Tía thằng Út đi biển độ nhật rồi bặt vô âm tín từ hồi nó còn bế ngửa. Má ôm con, cắn răng đoạn trường một nách nuôi đàn con nheo nhóc. Con Út được nuông chiều thành cái thỏi vàng sống của má. Nó ăn cơm trước, mặc áo lành trước, nằm chỗ ráo trước. Còn mấy đứa con gái lớn hả? Đứa nào đứa nấy gầy đét như con cá khô nướng trui, mắt trũng sâu hoắm, đầu bù tóc rối đi mót từng cọng bông súng, hụp lặn dưới đìa cạn móc từng con ốc đắng gầy còm.
Thời buổi đó, tôm cá dưới sông bị vét sạch đến tận đáy. Người ta giăng lưới, cất vó, chích điện đến mức con lăng, con cá chạch cũng tuyệt tích. Vậy mà ngộ thay, cái vại mắm sau hè nhà má Kiên ngày nào cũng đầy ắp. Cái vại sành da bò to tướng, miệng bịt kín mít bằng dăm lớp lá chuối khô và lạt tre điều, lúc nào cũng rục rịch nhả ra cái thứ mùi mặn mòi, ngậy béo đến lợm giọng.
– Má giấu nghề hở má? – Con Tư, đứa con gái lớn mười sáu tuổi, bưng rổ ốc đứng nhìn má đang cặm cụi lúi húi bên cái vại mắm, giọng khản đặc vì đói – Dưới đìa nay vét hết sạch trơn rồi, tôm tép đâu mà má muối hoài không cạn rứa? Chỉ con đi, mai mốt con mò ra sông kiếm chút cá về cho má làm mắm.
Má Kiên không ngẩng đầu lên. Tấm lưng còng rạp xuống như chiếc xuồng ba lá lật úp, mái tóc bạc phơ bết bát mồ hôi. Má chỉ nhếch mép, cái miệng móm mém cười ruồi:
– Tôm cá dưới sông hết thì có tôm cá trên đồng. Mày lo mà bứt cỏ chớ nhiều lời. Đồ ăn của thiên hạ, hễ có duyên là nó tự bò về chui vô vại tao.
Dạo đó, xóm Vàm Lầy hay có chuyện lạ. Thỉnh thoảng lại có đứa nhỏ dại hay đàn bà góa bụa trong xóm đột ngột mất tích. Người ta bảo tụi nó đói quá quắt nên tha hương cầu thực, trốn sang xứ khác bới bèo nhổ cỏ sống qua ngày. Chẳng ai buồn tìm, vì cái thời buổi này, mạng người rẻ hơn mớ tép nhảy.
Chỉ có con Tư là thảng thốt. Hôm kia, nó lẩn thẩn ra mé mé mé mé vườn sau, ngó thấy con bé Mùi nhà bên cạnh – đứa con gái hay sang chơi cùng nó – biến mất tăm từ chiều hôm trước. Trên nền đất ẩm ướt sát cái vại mắm của má, vương vãi một chiếc khăn tay nhuộm chàm quen thuộc và vài giọt máu thâm sì đã khô cứng, ruồi nhặng bu đen đặc.
Con Tư hoảng hốt chạy đi tìm má, mồm lắp bắp:
– Má... má ơi... con Mùi... con Mùi nó...
– Nó theo trai đi rồi! – Má Kiên hầm hè quát ngang, tay cầm đũa cả quấy mạnh vào vại mắm phát ra những tiếng lục cục, ục ục nặng nề như tiếng người húp cháo đặc – Cái quân ăn hại tốn cơm, đi được là phúc cho cái nhà này. Đứng đấy mà lảm nhảm, tao phang gãy giò bây giờ!
Con Tư sợ xanh mặt, lùi lũi bỏ đi, nhưng trong lòng dấy lên cái lạnh buốt thấu xương.
Đêm hôm ấy, trăng thượng huyền cong cớn như cái liềm cắt lúa, treo lơ lửng trên ngọn dừa nước. Cơn gió chướng rít qua vách lá lụp sụp nghe réo rắt như tiếng thở dài. Con Tư trằn trọc mãi không ngủ được vì cái bụng đói cào ruột gan và cái mùi mắm tanh tưởi cứ len lỏi qua từng kẽ vách chui vào mũi.
Nó rón rén trở dậy, bước ra hiên sau.
Bên cái vại sành da bò, một bóng đen còng rạp đang lom khom. Đó là má. Trăng hắt xuống tấm lưng gù của má một thứ ánh sáng xanh xao, nhớp nhúa.
Con Tư nín thở, nép sau gốc cau già, mở trừng trừng đôi mắt ráo hoảnh.
Má Kiên không múc mắm. Má đang lầm bầm khấn vái cái gì nghe lú lẫn, rồ dại. Rồi má chầm chậm gỡ mấy lớp lá chuối trên miệng vại ra.
Từ trong cái vại sành, một âm thanh khúc khích, sè sè phát ra. Giống như tiếng trẻ con đang khúc khích cười đùa giỡn nước dưới mưa.
Con Tư lấy tay bụm chặt miệng để không thét lên. Nó thấy từ trong vại mắm, một bàn tay nhỏ xíu, trắng bệch, múp míp – bàn tay của con Mùi mất tích – vươn lên, túm lấy mép vại. Tiếp theo là cái đầu bù lu bù loa, nước mặn chát và nhớp nhúa ứa ra từ trong hốc mắt, cái lưỡi thè dài ngắt nghẻo.
– Út cưng của má... ngoan nào... – Má Kiên lẩm bẩm, giọng rưng rưng thương cảm đến rợn người. Má đưa tay vuốt ve cái đầu sũng nước ấy, rồi cầm con dao phay sáng loáng giấu bên sườn...
Con Tư chết sững. Đôi chân nó dính chặt xuống bùn lầy, tai ù đặc. Nó bàng hoàng nhận ra, cái thứ mắm ngon nức tiếng thiên hạ, cái thứ mắm nuôi sống cả nhà bao tháng nay, được làm từ cái gì. Không phải tôm, không phải cá. Là da thịt của những đứa trẻ con đói khát bị lừa dụ ra bờ sông, bị nhốt vào vại muối mặn chát để giữ trọn cái vị ngọt lịm, đậm đà cúng dường cho thằng Út.
Đúng lúc ấy, từ trong bóng tối lù lù bước ra một bóng người.
Thằng Út. Nó vừa đi chơi đêm về, bụng ỏng da phệ, cái miệng nham nhở dính đầy mỡ màng. Nó bước đến bên má, hếch cái mũi hít hà:
– Má ơi, thèm quá. Mắm đợt này ngon lắm hả má? Cho con con cá to nhứt nha!
Má Kiên quay lại, đôi mắt đục ngầu lóe lên một thứ ánh sáng yêu thương đến cuồng dại, bệnh hoạn:
– Ừ, con ngoan. Để má gắp cho con miếng ngon nhứt. Miếng này ngọt thịt, béo ngậy lắm con à, má cất kỹ cho một mình mày thôi đó...
Thằng Út cười hề hề, há hốc cái miệng rộng hoác chờ đợi.
Con Tư không chịu được nữa. Nó lùi lại, chân giẫm phải cành cây khô gãy rắc một tiếng rõ to trong đêm tĩnh mịch.
Má Kiên quay phắt đầu lại. Ánh mắt má sắc lẹm như dao cau, nhì nhằng những tia máu đỏ ngầu tơi tả. Má gầm lên một tiếng rợn tóc gáy, lao phắt về phía con Tư với con dao phay còn nhỏ giọt nước mắm tanh lòm.
Con Tư ba chân bốn cẳng cắm cổ chạy tháo thân ra hướng mép sông, mồm khóc thét lên không thành tiếng. Chạy được dăm bước, nó vấp ngã nhào xuống cái đìa cạn sát bờ sông.
Phía sau, tiếng bước chân huỳnh huỵch đuổi sát nút.
Con Tư quay đầu lại. Dưới ánh trăng mờ đục, nó thấy má Kiên đang lao tới, nhưng đằng sau lưng má... chao ôi, đằng sau lưng má là hàng chục cái bóng trắng bệch, bùn đất lấm lem, nhớp nhúa những mảng thịt thối rữa và tóc tai rũ rượi. Tụi nó đang bám chặt lấy lưng má, bám chặt lấy chân má, cười khúc khích, nghẹn ngào.
Con Mùi, thằng Cu Tí, con Hến... những đứa trẻ mất tích mấy tháng nay ở xóm Vàm Lầy đều ở đó. Tụi nó không đòi mạng má. Tụi nó đang trợ giúp má, đẩy má lao nhanh về phía con Tư với nụ cười ngoác đến tận mang tai, hàm răng nhọn hoắt dính đầy muối trắng và máu tươi.
– Về với má đi con... Về cho mắm nó đượm... – Tiếng má Kiên khàn đặc, réo rắt vọng lên giữa màn đêm tĩnh lặng của miền quê nghèo đói.
Con Tư hét lên một tiếng xé ruột, rồi bóng nó chìm hẳn vào dòng nước đục ngầu, cuốn trôi đi tất cả những tiếng cười khúc khích rợn người văng vẳng bên cái vại mắm sau hè.
