Mỗi khi những cơn gió cuối năm bắt đầu se lạnh, khi trên những con đường xuất hiện sắc vàng của hoa mai, sắc đỏ của những câu đối và tiếng nhạc xuân vang lên đâu đó, tôi lại biết một mùa Tết nữa đang về. Tết không chỉ là một ngày lễ đánh dấu sự bắt đầu của năm mới. Đối với người Việt Nam, Tết còn là thời khắc để gia đình sum họp, để những người đi xa trở về và để mọi người cùng nhìn lại một năm đã qua. Thế nhưng, Tết của ngày xưa và Tết của ngày nay đã có nhiều thay đổi. Dẫu hình thức khác nhau, cái hồn của Tết vẫn luôn được gìn giữ qua tình thân, sự đoàn tụ và những hy vọng tốt đẹp cho năm mới.
Ngày xưa, Tết thường được chuẩn bị từ rất sớm. Khi tháng Chạp vừa bắt đầu, trong mỗi gia đình đã có không khí háo hức. Người lớn tất bật dọn dẹp nhà cửa, sửa sang bàn thờ tổ tiên, chuẩn bị thực phẩm và mua sắm những thứ cần thiết. Trẻ nhỏ thì mong chờ từng ngày vì Tết đồng nghĩa với quần áo mới, bánh mứt và những buổi vui chơi cùng anh chị em, họ hàng.
Tết xưa có một vẻ đẹp rất riêng. Không cần những món quà đắt tiền hay những trang trí cầu kỳ, chỉ cần một căn nhà sạch sẽ, một nồi bánh đang được nấu bên bếp lửa và tiếng cười của mọi người cũng đủ tạo nên không khí xuân.
Trong ký ức của nhiều người, hình ảnh nồi bánh chưng, bánh tét là một phần không thể thiếu của Tết. Cả gia đình cùng chuẩn bị lá, vo gạo, đậu xanh, thịt rồi ngồi quây quần gói bánh. Người lớn kể chuyện ngày xưa, trẻ nhỏ chạy quanh hoặc ngồi bên bếp lửa chờ bánh chín. Đêm cuối năm vì thế dường như dài hơn, nhưng cũng ấm áp hơn.
Tết xưa còn là những phiên chợ cuối năm đông vui. Người ta mua hoa, mua trái cây, mua bánh mứt và những món đồ cần thiết. Những gian hàng đầy màu sắc tạo nên một bức tranh xuân rộn ràng. Có những gia đình không có nhiều tiền nhưng vẫn cố gắng dành dụm để mua một bộ quần áo mới cho con. Với trẻ em ngày ấy, chỉ một bộ đồ mới cũng đủ khiến chúng vui cả mùa Tết.
Đặc biệt, phong tục chúc Tết và mừng tuổi mang một ý nghĩa rất đẹp. Sáng mùng Một, con cháu thường mặc quần áo chỉnh tề, chúc ông bà, cha mẹ những lời tốt đẹp nhất. Người lớn trao cho trẻ nhỏ những bao lì xì đỏ, không phải vì số tiền bên trong nhiều hay ít, mà bởi đó là lời chúc bình an, may mắn và trưởng thành.
Nếu Tết xưa mang vẻ đẹp giản dị, chậm rãi thì Tết ngày nay lại mang màu sắc hiện đại và tiện lợi hơn.
Cuộc sống ngày càng phát triển. Các cửa hàng, siêu thị, trung tâm thương mại và các dịch vụ trực tuyến giúp việc mua sắm Tết trở nên nhanh chóng. Thay vì phải mất nhiều ngày chuẩn bị mọi thứ, nhiều gia đình có thể mua sẵn bánh mứt, thực phẩm hoặc đặt món ăn qua mạng. Những căn nhà cũng được trang trí đa dạng hơn với đèn, hoa, câu đối và nhiều vật dụng mang phong cách hiện đại.
Tết nay cũng có nhiều cách đón Tết khác nhau. Có gia đình chọn ở nhà sum họp, có gia đình về quê, cũng có người tranh thủ những ngày nghỉ để đi du lịch. Trẻ em ngày nay có thể nhận lì xì từ người thân ở xa thông qua những cuộc gọi trực tuyến. Một lời chúc Tết đôi khi được gửi qua điện thoại chỉ trong vài giây nhưng vẫn mang theo tình cảm của người gửi.
Công nghệ đã khiến khoảng cách giữa con người trở nên gần hơn theo một cách rất đặc biệt. Một người con đang học tập hoặc làm việc xa nhà vẫn có thể nhìn thấy cha mẹ qua màn hình vào đêm giao thừa. Một lời chúc có thể được gửi đến hàng chục người chỉ bằng một tin nhắn. Những điều ấy là dấu hiệu của một cuộc sống hiện đại.
Tuy nhiên, bên cạnh sự tiện lợi, Tết ngày nay cũng có những điều khiến chúng ta phải suy nghĩ.
Ngày xưa, người ta có thể ngồi bên nhau hàng giờ để trò chuyện. Ngày nay, đôi khi một gia đình cùng ngồi quanh bàn ăn nhưng mỗi người lại chăm chú vào một chiếc điện thoại. Những cuộc trò chuyện trực tiếp có thể bị thay thế bởi tin nhắn. Có người bận rộn với công việc đến mức chỉ dành được rất ít thời gian cho gia đình trong những ngày đáng lẽ phải sum họp.
Tết thay đổi không có nghĩa là Tết mất đi giá trị. Điều quan trọng nhất không nằm ở việc chúng ta ăn món gì, mặc quần áo gì hay mua bao nhiêu món quà. Điều quan trọng là chúng ta có thật sự dành thời gian cho những người mình yêu thương hay không.
Tết xưa và Tết nay giống như hai bức tranh khác nhau nhưng cùng được vẽ bằng một màu chủ đạo: màu của tình thân.
Tết xưa có bếp lửa, có nồi bánh, có những buổi chợ quê và những câu chuyện kéo dài đến khuya. Tết nay có điện thoại thông minh, có những chuyến du lịch, có những lời chúc được gửi đi trong tích tắc. Một bên chậm rãi và giản dị, một bên nhanh chóng và hiện đại. Nhưng cả hai đều hướng con người về gia đình và những điều tốt đẹp.
Có lẽ điều đáng quý nhất của Tết chính là khả năng khiến con người tạm dừng lại giữa cuộc sống bận rộn. Một năm có thể có rất nhiều ngày, nhưng chỉ có những ngày Tết khiến người ta mong muốn trở về nhà đến vậy. Người đi xa nhớ bữa cơm gia đình. Người lớn nhớ quê hương. Trẻ nhỏ mong được gặp ông bà, anh chị em. Và trong khoảnh khắc giao thừa, dù cuộc sống mỗi người có khác nhau đến đâu, ai cũng mong một năm mới bình an.
Tôi nghĩ rằng chúng ta không cần phải lựa chọn giữa Tết xưa và Tết nay. Chúng ta có thể giữ lại những giá trị đẹp của ngày xưa và kết hợp chúng với sự tiện lợi của ngày nay.
Chúng ta vẫn có thể tự tay gói bánh dù không còn phải làm mọi thứ như trước. Chúng ta vẫn có thể chúc Tết ông bà bằng một lời nói trực tiếp thay vì chỉ gửi tin nhắn. Chúng ta vẫn có thể đặt một món quà trên mạng nhưng quan trọng hơn là trao nó bằng sự chân thành. Và dù đi đâu, làm gì, chúng ta vẫn nên dành một khoảng thời gian để ngồi bên gia đình, bỏ điện thoại xuống và lắng nghe nhau.
Bởi Tết không nằm trong những cành hoa mai hay những bao lì xì. Tết cũng không nằm trong những món ăn sang trọng hay những chuyến du lịch xa. Tết thật sự nằm trong khoảnh khắc một người trở về và có người chờ đợi. Tết nằm trong tiếng cười của cả gia đình quanh mâm cơm. Tết nằm trong ánh mắt của ông bà khi nhìn con cháu trưởng thành.
Tết xưa đã trở thành ký ức đẹp của nhiều thế hệ. Tết nay đang tiếp tục viết thêm những câu chuyện mới. Rồi một ngày, những đứa trẻ của hôm nay cũng sẽ lớn lên, và những mùa Tết hiện tại sẽ trở thành “Tết xưa” trong ký ức của chúng.
Thời gian có thể thay đổi cách chúng ta đón Tết, nhưng không nên thay đổi điều quan trọng nhất: tình yêu dành cho gia đình và quê hương.
Vì vậy, dù là Tết xưa hay Tết nay, chỉ cần còn có người trở về, còn có một bữa cơm đoàn viên, còn có lời chúc bình an và còn có những người thương yêu nhau, thì mùa xuân vẫn luôn ở đó.
Tết có thể đổi thay theo năm tháng.
Nhưng mùa xuân trong lòng người Việt Nam...
sẽ luôn là một mùa xuân không cũ.
