Sự tích ông Bụt

Ngày xửa ngày xưa, có một anh chàng tên là Bụt. Bụt vốn mồ côi cha mẹ từ nhỏ, tính tình lại hướng nội nên ít ai trong làng biết đến Bụt. Bụt thầm mến cô hàng xóm khổ cực nhà bên – Tấm. Mỗi lần thấy Tấm buồn là anh cũng buồn lây. Bụt làm quần quật ngày đêm, gom góp từng đồng để giúp cô, đến nỗi tóc rối bời, râu ria mọc um tùm như ông lão. Vậy mà khi đã tích được kha khá, nhìn lại bản thân tiều tụy, Bụt lại thấy mình chẳng xứng với người con gái xinh như tiên nữ giáng trần.

Vào một ngày nọ, khi Bụt đang đi câu cá về, vẻ mặt cau có vì cả buổi chỉ được đúng một con cá bống. Đang lủi thủi đi thì thấy Tấm ngồi khóc ngoài đường.

Bụt hoảng, đứng trong bụi cây lấp ló nửa ngày mới gom đủ dũng khí bước ra. Anh run run nói nhỏ:

“Tại... tại sao cậu khóc vậy...?”

Thế nhưng do Tấm khóc lên nghe thành:

“Tại sao con khóc?”

“Nói chuyện một hồi, hắn nhận ra Tấm đã hiểu lầm mình là tiên. Nghĩ bụng nếu đã có người nhận nhầm thì thôi cứ nhận luôn, Bụt liền thuận theo và bắt đầu đóng vai tiên trước mặt Tấm.

Ngồi nghe một hồi về chuyện Tấm bị Cám trộm mất giỏ cá, Bụt nhìn lại cái giỏ cá sau mái tóc bù xù bù xòa của mình — trong đó chỉ có mỗi con cá bống để dành ăn qua ngày.

Bụt cắn răng, cố làm vẻ cao thâm, đi lại giỏ cá của Tấm, thả con cá vào rồi run run tay vì tiếc. Thế nhưng hắn bỗng nhận ra đây là món quà đầu tiên hắn tặng cho Tấm liền nảy ra một kế. Hắn bèn hít một hơi thật dài làm vẻ cao thâm quay lại : “Thôi con hãy nín đi. Con đem con cá bống này về bỏ xuống giếng nuôi, mỗi ngày đem cơm cho bống ăn. Khi cho ăn con nhớ gọi bống: “Bống bống bang bang, lên ăn cơm vàng cơm bạc nhà ta, chớ ăn cơm hẩm cháo hoa nhà người.”

Tấm nghe vậy cũng vui vẻ cảm ơn rồi chạy về.

Bụt ngơ ngác nhìn Tấm nhận lấy con cá bống của mình rồi vui vẻ đi về với cái giỏ cá trống không. Tối hôm đó dù có phải ăn rau dại sống qua ngày hắn vẫn cảm thấy vô cùng vui vẻ, thứ rau dại khó ăn vô cùng nay ăn cũng ngon bất thường.

Một hôm, trong lúc nghe ngóng chuyện dân gian, Bụt tình cờ biết tin nhà vua sắp mở hội. Hắn chợt nghĩ:

“Nhân cơ hội này mua tặng cho cô Tấm ít quần áo cho cô ấy đi dự hội chắc cô ấy mừng phải biết ?”

Hắn cười ngây ngốc giữa đường với ý nghĩ đó. Điều ấy khiến hắn thấy mình thật vĩ đại, liền hí hửng đi sắm một bộ váy đẹp mang tặng Tấm để nàng dự hội.

Trên đường về, hắn tiện ghé qua nhà Tấm như thói quen — vẫn là cái sân cũ, cái chum nước cũ, nhưng chẳng thấy bóng dáng Tấm đâu. Thay vào đó là mẹ con Cám đang lom khom làm cá. Bụt nhìn thấy, thốt lên:

“Tiên sư nhà nó chứ! Ta câu được con cá đem tặng Tấm, vậy mà hai mẹ con này lại làm thịt ăn sạch!”

Cơn giận vừa dấy lên, hắn chợt lóe ý tưởng.

“Khoan... hay là mình nhân vụ này để ra mắt luôn nhỉ? Diễn vai thần linh cứu khổ cứu nạn, tặng thêm quà cho Tấm, thế là nàng lại càng tin mình là tiên rồi nhỉ. Há há, mình đúng là thiên tài!”

Nghĩ vậy, hắn núp một góc theo dõi đến khi mẹ con Cám vứt xương cá đi, rồi hí hửng về nhà chuẩn bị đạo cụ cho màn kịch tối nay.

Hôm ấy, sau khi đã ngắm nghía chán mấy món đồ mình mua được ngoài chợ để chuẩn bị “tặng” cho Tấm, Bụt hí hửng đi ngang qua nhà nàng, định bụng chờ tối để thực hiện kế hoạch. Thế rồi tiếng khóc của Tấm lại vang lên, hắn xắn tay áo lên bởi đã đến lúc ra tay rồi. Thế nhưng hắn khựng lại một xíu. Thấy bản thân hơi nông dân nghèo hèn hắn bèn ngồi chỉnh chu lại xíu. Nghĩ chút, hắn vuốt lại mái tóc bù xù, cố lấy giọng run run cho giống người già hiểu chuyện mà vẫn “thần bí” được phần nào. Hắn bước ra, nghiêm giọng nói: “Tại sao con khóc?”

Tấm ngẩng lên, thấy người đàn ông râu tóc bạc phơ, liền lau nước mắt kể lại đầu đuôi câu chuyện. Bụt gật gù, cố giữ vẻ cao thâm chỉ vào đống xương cá hắn đã gom hộ ở góc nào đó từ khi nào:

“Bống của con đã bị người ta ăn thịt rồi. Thôi con hãy nín đi. Về nhà lượm lấy xương cá bỏ vào bốn cái hũ và chôn dưới bốn góc giường. Ắt sẽ có điều lành đến với con.”

Nói xong, hắn quay đi, trốn mất tích vào bụi cây nhìn nơi cô Tấm cất xương cá. Dù hắn bị muỗi đốt khắp người nhưng trong lòng thì nhẩm đi nhẩm lại:

“Bốn góc giường… bốn góc giường… nhớ kỹ, nhớ kỹ…”

Đợi đến lúc nhà Tấm đi vắng, hắn mới lén sang, lụi hụi đào bốn góc lên, nhét vào đó mấy món đồ mình đã chuẩn bị sẵn — đôi hài mới, dải lụa đẹp, với tấm vải hắn dành dụm cả tháng trời. Làm xong, hắn ngồi phệt xuống, lau mồ hôi, nhìn đống đất bị xới tung mà thở dài:

“Tội lỗi thật… mà thôi, mình sẽ được ngắm cô ấy mặc bộ quần áo này. Chắc sẽ đẹp lắm đây.”

Ít lâu sau thì cũng đến ngày hội, Bụt ở nhà bên lại nghe tiếng khóc đầy quen thuộc, nhìn qua khe vách thấy Tấm ngồi cúi gằm mặt, đôi tay run run trong đống thóc. Hắn mỉm cười rồi tự nhủ :

“Lại đến lúc ta phải ra tay rồi…”

Thế là hắn lại lụi hụi bò sang, vuốt lại chòm râu rối bù, cố làm vẻ trầm ngâm rồi cất giọng khàn khàn:

“Tại sao con khóc ?”

Sau khi nghe xong tâm sự của Tấm hắn hơi ngớ người chút vì thứ Tấm lo vẫn là đi hội nhưng mà là do chưa xong việc chứ không phải không có quần áo. Hắn vuốt râu suy nghĩ một chút rồi nói : “Đừng lo những việc đó tí nữa ta sẽ nhờ chim sẻ xuống nhặt cho.”

Hắn nhìn Tấm vui vẻ tính mặc quần áo đó đi thật thì liền gọi với lại : “Con mặc quần áo đó không ổn đâu, những phần xương trước con chôn ở góc giường ấy, hãy đào lên sẽ có quần áo cho con thay.”

Tấm nghe vậy liền làm theo. Quả nhiên, trong đất lộ ra áo quần đẹp, dải lụa mới, đôi hài xinh và chiếc trâm gỗ sáng bóng. Nàng mừng rỡ khôn xiết, quay lại cảm ơn rối rít, đôi mắt long lanh như có nước. Bụt nhìn sướng rơn người khi thấy tấm vận lên mình bộ quần áo đó. Tấm quả thực sự là thần tiên xuống dân gian.

Còn Tấm thì rất vui nắm lấy tay Bụt cảm ơn ríu rít rồi nói : “Cảm ơn người nhiều, mà nhìn người có vẻ béo và da dẻ hồng hào hơn trước thì phải ?”

Bụt nghe thế cười trừ nhưng trong lòng vẫn mừng như mở hội vì không tốn công hắn bị một đêm muỗi cắn sưng mặt để nhìn những nơi mà Tấm chôn xương. Bụt vẫy tay nói : “Thôi con đi nhanh đi, kẻo hết hội.” Tấm nghe vậy lại cảm ơn lần nữa rồi chạy tung tăng đi

Thế rồi giữa cái nắng chói chang, người người kéo nhau đi hội của vua thì chỉ có một tên nhìn như lão già ngồi giữa sân nhặt thóc.

Khi Bụt cuối cùng cũng nhặt xong đống thóc dưới nắng chói chang, hắn thở phào, lau mồ hôi rịn trên trán rồi hí hửng chạy ra hướng hội. Lòng đầy háo hức muốn thấy Tấm khoác áo đẹp, cười tươi giữa đám đông.

Ai ngờ vừa ra khỏi cổng, cảnh tượng trước mắt khiến hắn đứng sững: hội vừa tan, người người giải tán, tiếng trống dứt hẳn, còn Tấm thì theo vua trở về cung, rạng rỡ và hạnh phúc bên người xứng với nàng.

Bụt đứng đó, lưng hơi khòm, cảm giác lạ len lỏi vào lồng ngực. Một chút tiếc nuối, một chút hụt hẫng. Nhưng nhanh chóng, cảm giác đó bị lấn át bởi niềm vui giản dị: thấy Tấm hạnh phúc, bên người xứng đáng, là đủ rồi.

Thế rồi hắn lại quay về những ngày cũ, cày lại tiền sau khi đốt sạch vào mấy bộ quần áo cho nàng Tấm nhà hắn. Dĩ nhiên, thỉnh thoảng hắn vẫn ghé qua cung vua nhìn trộm Tấm một chút — để có động lực mà tiếp tục đi làm.

Tin giữ bất ngờ tới khi hắn nghe tin nàng Tấm qua đời và Cám vào thay thế nàng ấy. Quá đớn đau, hắn đi khắp nơi để tìm cách cứu giúp. Thế rồi hắn tìm được đến một tên thầy pháp. Mặt tên thầy pháp nhìn mặt gian vô cùng. Hắn cũng không để ý cho đến khi nghe tên thầy pháp đó đọc trúng tim đen của hắn. Hắn lại hỏi với giọng điệu nghi ngờ: “Ông sẽ giúp tôi bằng cách nào ?”

Tên thầy pháp vuốt râu nói : “Tùy nhu cầu của ngươi thôi, và dĩ nhiên là cũng phải xem ví tiền nữa.”

Bụt ôm túi tiền của mình nhìn lão thầy pháp rồi nói : “Tại sao tôi phải tin ông ?”

Tên thầy pháp làm vẻ không tiếp nói : “Thế thì thôi vậy, đợi hồn nàng ta tan biến thì nghỉ cứu thôi.”

Bụt nghe vậy giật mình suy nghĩ một chút rồi vạch túi tiền ra: “Đây, thế tiền này hồi sinh được như thế nào ?”

Tên thầy pháp vơ hết tiền rồi nói : “Với chút tiền thế này thì ta chỉ có thể hồi sinh nàng ta thành một con chim thôi.”

Bụt làm mặt nghi ngờ gân cổ hỏi : “Đâu, biến đâu, ta sao không thấy gì cả ?”

Tên thầy pháp cười nói : “Hãy vào xem cung vua sẽ có một con chim Vàng Anh được vua mới nuôi. Nó chính là cô Tấm đó.”

Bụt nửa tin nửa ngờ đi về xem và đúng thật. Con chim đó cũng được vua quý vô cùng. Mọi chuyện càng được chắc chắn hơn khi Bụt ta nghe được con chim Vàng Anh đó nói :

“Giặt áo chồng tao thì giặt cho sạch

Phơi áo chồng tao phơi lao phơi sào

Chớ phơi bờ rào rách áo chồng tao”

Thứ duy nhất làm Bụt khó tin là không biết từ khi nào nàng Tấm hiền lành thuở trước lại thành ra lời lẽ sắc sảo đến thế.

Thế nhưng rồi hắn lại bỏ qua rồi quay về kiếm tiền như xưa. Chỉ là quay đi quay lại thì không thấy con chim Vàng Anh trong cung vua đâu nữa. Quá lo lắng, hắn chạy thẳng ra chỗ tên thầy pháp nọ để chất vấn. Vừa chạy đến nơi thì tên thầy pháp nói tỉnh bơ : “Nàng Tấm nhà ngươi do đi đánh ghen bằng mồm nhiều quá lên được mang đi làm chất dinh dưỡng rồi. Muốn hồi sinh thì đưa thêm tiền ra. Không muốn thì đi về.”

Bụt khựng lại một nhịp rồi cắn răng đưa bịch tiền ra: “Ta mới kiếm được có nhiêu đây thôi.”

Tên thầy pháp liếc vào túi tiền lèo tèo vài đồng, tặc lưỡi, lắc đầu rồi vẫn vơ hết, nói tỉnh queo:

“Thôi thì coi như ta làm việc tốt một lần… nhưng lần này chỉ thành một cái cây thôi đó.”

“Thế ngươi biến nàng thành cây gì ?” - Bụt khó chịu gồng lên hỏi.

“Thành cây xoan, ngươi chỉ cần thấy có cây xoan mà nhà vua hay ra ngủ nhiều thì đó chính là nàng.” - tên thầy pháp thản nhiên đáp.

Thế rồi khi Bụt qua ngắm thực sự có thật khiến Bụt rất yên lòng. Không hiểu sao khi thấy nhà vua ngủ bên cây xoan đó lại có vài cảm xúc kì lạ khó nói lên lời nổi lên trong Bụt nhưng nhanh chóng bị dập tắt bởi sự hạnh phúc khi thấy hai người đó lại được đoạn tụ. Nhìn thật đẹp đôi làm sao.

Thế nhưng một ngày nọ đi qua, Bụt chẳng thấy cây xoan đâu nữa. Hắn lại tất tả chạy đi hỏi tên thầy pháp. Lần này, số tiền vừa mới tích góp được lại bay sạch vào tay lão. Càng nghe, Bụt càng thấy có gì đó sai sai — lão nói sẽ “chuyển nàng vào khung cửi làm từ cây xoan đó”. Nhưng mà khoan đã… cây xoan đó chẳng phải chính là nàng Tấm sao?

Thế nhưng vì khung cửi ấy đặt ở chỗ hắn chẳng thể ngắm thường xuyên, nên Bụt lại quay về với những ngày làm việc buồn chán, thỉnh thoảng ngồi mơ màng về lúc được thấy nàng Tấm.

Mọi chuyện vẫn bình thường cho đến một ngày hắn đi ngang qua chỗ tên thầy pháp cũ, nghe lão nói tỉnh queo: “Nàng Tấm lại chết rồi, do… đánh ghen.”

Bụt chết lặng, tay vẫn cầm bịch tiền lương vừa lĩnh. Thầy pháp liếc thấy, mắt sáng rực như mèo thấy mỡ: “Thấy ngươi khổ cực thế này, chi bằng để ta giúp hồi sinh nàng hoàn toàn luôn ha.”

Chưa kịp để Bụt phản ứng, lão đã giật luôn túi tiền rồi chạy mất hút, chỉ kịp để lại câu nói vọng lại: “Đừng lo, sớm thôi, ngươi sẽ thấy nàng sống lại!”

Bụt đứng đơ ra một lúc, đến khi hoàn hồn thì cả quán lẫn bịch tiền cũng bay theo gió. Thế là tối hôm đó lại chút cơm ít ỏi cùng một đống rau dại như mọi khi cho Bụt. Nhưng mà đối với hắn thì nó đã quá bình thường rồi.

Thế rồi cả tháng nay, hắn cứ như con rối vô định — đi làm, về nhà, ăn rau dại với cơm.

Rồi một tin động trời đến khiến hắn suýt khóc: Tấm đã đoàn tụ cùng vua.

Hắn bỏ hết công việc, chạy thẳng đến xem. Chỉ một khoảnh khắc được nhìn lại khuôn mặt ấy thôi… hắn ước thời gian dừng lại mãi.

Nhưng Tấm nhanh chóng theo vua về cung.

Không kìm được, hắn lại lén trèo vào.

Chưa kịp ngắm kỹ thì lính canh phát hiện. Hắn bị lôi lên cho vua xử.

Đáng lẽ phải chu di tam tộc vì dám mơ đến vợ vua, nhưng hôm nay là ngày vui — nên chỉ bị đánh ba mươi gậy rồi quẳng ra ngoài.

Với cái thân gầy gò đó, ba mươi gậy hay bản án tử… chắc cũng chẳng khác gì nhau. Có khi còn khổ hơn.

Bụt cứ thế bị đánh chết rồi quăng ra ngoài cái ổ chuột để tránh làm hỏng tâm trạng của vua. Và việc có người chết trong ổ chuột thì quá bình thường. Bụt cứ thế chết đi mà chẳng ai để ý, chẳng ai nhớ đến.

Trời thấy vậy thương quá cho Bụt lên làm tiên. Bụt được làm tiên sướng lắm, cứ hễ thấy ai nghèo khó khổ cực là giúp đến nỗi có hằng bao nhiêu câu chuyện về một con người tên Bụt giúp người mà không cần đền đáp trong làng xóm của những người dân nghèo.

Thế nhưng rồi đến một ngày Bụt hết phép liền quay về cầu ông trời. Thế nhưng lại bị ông trời mắng vì giúp người không công, chút hương khói cũng chẳng xin, nhìn ngốc vô cùng. Bụt nghe vậy buồn lắm lủi thủi đi về. Bụt nhìn những người Bụt giúp giờ đã giàu sang phú quý. Bụt muốn hiện về báo mộng để xin tí hương khói, xin chút đền chùa. Thế nhưng điều đó khiến Bụt cảm thấy bản thân như đang ra giá cho lòng tốt vậy. Nghĩ đi nghĩ lại Bụt không làm nữa mà chỉ ở trên nhìn thôi.

Người dân thì không thấy Bụt xuất hiện nữa thì nghĩ có lẽ đó là câu chuyện cổ tích truyền tai nhau. Mọi người chỉ biết là Bụt là một người sẽ hiện khi có người khó khăn để giúp đỡ mà không đòi hồi đáp. Nó được truyền tới cả tai của vua và Tấm. Tấm nghe vậy thấy quen lắm lên cũng kể lại chuyện của mình cho vua. Vua cũng mang truyện đó đi cho người truyền ra để rồi thành truyện Tấm Cám thời nay. Biết đâu, đó chính là cách Bụt ra đời.