“KHÔNG có cà chua tôi biết phải xoay sở sao đây!”, bà nội trợ người Ý ta thán. Vô số người nấu ăn trên thế giới đồng tình với cảm nghĩ này. Thật vậy, cà chua là một thành phần trong công thức nấu ăn của nhiều nền văn hóa. Trong vườn nhà, người ta trồng cà chua nhiều hơn các loại rau quả khác. Nhưng nó là quả hay rau?
Về mặt thực vật học, cà chua là quả bởi vì nó là quả mọng có nhiều hột. Tuy nhiên nhiều người nghĩ rằng nó là rau, vì thường được dùng với các món chính trong bữa ăn. Loại quả ngon này có một lịch sử thật thú vị.
Lịch sử đầy màu sắc
Tại Mexico, người Aztecs trồng cà chua để làm thực phẩm. Vào đầu thế kỷ 16, những người Tây Ban Nha xâm chiếm Mexico đã mang theo loại quả đó khi họ trở về quê hương, và mượn từ tomatl của người Nahuatl, gọi nó là tomate, tức cà chua. Chẳng bao lâu, cộng đồng người Tây Ban Nha ở Ý, Bắc Phi và Trung Đông đều được thưởng thức loại quả mới ngon miệng này.
Khoảng nửa thế kỷ sau đó, cà chua đến các nước Bắc Âu. Thoạt tiên, người ta nghĩ nó là một loại cây độc nên chỉ trồng để trang trí khu vườn. Dù thuộc họ cà dược, lá có mùi thơm nồng và thân cây có chất độc, trái của nó hoàn toàn vô hại.
Rất có thể loại quả mới đến Châu Âu này có màu vàng, vì người Ý gọi nó là pomodoro (trái táo vàng). Người Anh gọi nó là tomate và sau đó là tomato, cà chua, nhưng từ “trái táo tình yêu” cũng thông dụng. Từ Châu Âu, quả cà chua làm một chuyến hành trình dài trở về, băng qua Đại Tây Dương đến Bắc Mỹ, cuối cùng nó trở thành loại thực phẩm quan trọng và được sử dụng rộng rãi ở đấy trong thế kỷ 19.
Đa dạng và được ưa chuộng
Nếu hỏi quả cà chua màu gì, rất có thể phần lớn câu trả lời sẽ là “đỏ”. Tuy nhiên, bạn biết không, quả cà chua có rất nhiều màu sắc, có thể là màu vàng, cam, hồng, tím, nâu, trắng, và thậm chí vài loại còn có vằn nữa. Không phải tất cả quả cà chua đều tròn. Một số thì dẹp hoặc hình bầu dục, hay hình quả lê—nhỏ ở phần đầu và to dần ở phần đuôi. Chúng có thể nhỏ như hạt đậu Hà Lan hoặc to bằng nắm tay của người đàn ông.
Loại thực phẩm thông dụng này được trồng ở tận Iceland phía bắc đến New Zealand phía nam địa cầu. Cà chua được sản xuất chủ yếu ở Hoa Kỳ và các nước phía nam Châu Âu. Ở những vùng khí hậu lạnh, việc sản xuất tùy thuộc vào hệ thống nhà kính. Tại những vùng khô cằn, người ta canh tác bằng kỹ thuật trồng cấy trong nước—nghĩa là không cần đất, cà chua được trồng trong nước có hòa tan chất dinh dưỡng.
Cà chua được những nhà làm vườn nghiệp dư ưa chuộng. Nó dễ trồng. Một vài cây cà chua trồng trong vườn đủ nuôi một gia đình nhỏ. Nếu nhà bạn không đủ chỗ để trồng, hãy đặc biệt tận dụng khoảng sân không có mái che và các bồn hoa bên cửa sổ.
Mẹo vặt và thông tin về sức khỏe
Nhiệt độ lạnh làm mất hương vị của quả cà chua, vì vậy đừng trữ chúng trong tủ lạnh. Nếu muốn cà chua chín nhanh, bạn hãy đặt chúng nơi bệ cửa sổ chan hòa ánh nắng, hoặc giữ trong phòng có nhiệt độ thường trong một cái tô, chung với một quả chuối hay quả cà khác đã chín. Ngoài ra, bạn cũng có thể bỏ chúng vào bao giấy nâu trong vòng vài ngày.
Cà chua tốt cho sức khỏe của bạn. Nó chứa vitamin A, C và E, chất kali, canxi và muối khoáng. Các nhà nghiên cứu khám phá rằng cà chua là nguồn cung cấp dồi dào sắc tố lycopene, một chất chống oxy hóa hữu hiệu. Chất này được cho là làm giảm nguy cơ của một số bệnh, chẳng hạn như bệnh ung thư và tim mạch. Quả cà chua chứa từ 93 đến 95 phần trăm nước, và những người ăn kiêng sẽ vui khi biết rằng nó chứa rất ít calo.
Thơm ngon và đa dạng
Khi mua cà chua, bạn thích chọn loại nào? Loại màu đỏ thường rất hợp với các món rau trộn, canh và nước xốt. Loại cà chua nhỏ như quả anh đào có màu đỏ, cam, hoặc vàng, rất ngọt vì có hàm lượng đường cao, ăn sống rất ngon. Nếu muốn nấu món pizza hay món mì Ý thì tốt nhất bạn nên chọn quả cà mũm mĩm, thịt chắc. Loại cà chua “beefsteak”—gọi như thế là vì quả nặng và chắc như thịt bò—lý tưởng cho các món dồn hay đút lò. Loại cà chua xanh, đôi khi có vằn, loại này không chín trừ phi đã được lai giống, làm gia vị rất tuyệt. Thật vậy, cà chua đã đóng góp hương vị và màu sắc đặc biệt của chúng vào nhiều món rau, trứng, mì Ý, thịt và những món cá ngon tuyệt. Nếu không có cà chua tươi, chắc chắn bạn sẽ tìm thấy cà chua đã được chế biến tại các cửa hàng địa phương.
Mỗi đầu bếp có công thức nấu ăn riêng bằng cà chua, nhưng sau đây là vài gợi ý có thể khiến bạn thích và muốn làm thử.
1. Chuẩn bị một món khai vị nhanh và đầy màu sắc bằng cách xếp những lát cà chua mỏng, phó mát mozzarella của Ý và quả bơ chồng lên nhau. Rưới dầu ô liu và rắc tiêu lên, trang trí bằng vài lá húng quế.
2. Rau trộn kiểu Hy Lạp. Trộn đều hỗn hợp cà chua cắt từng khúc nho nhỏ, dưa leo, phó mát feta với trái ô liu đen và củ hành đỏ lát mỏng. Nêm muối tiêu và rưới thêm nước xốt gia vị gồm dầu ô liu, nước cốt trái chanh.
3. Nước xốt Mexico (salsa). Cắt nhỏ cà chua tươi, củ hành, ớt xanh, ngò, trộn đều với một ít nước cốt trái chanh lá cam.
4. Nước xốt cà chua đầy hương vị và dễ làm dành cho món mì Ý. Mua một hộp cà chua. Bỏ cà chua vào chảo với một ít đường (hoặc catsup), một ít dầu ô liu, một tép tỏi thái nhỏ, vài cọng rau thơm như húng quế, lá nguyệt quế hoặc rau thơm oregano, một ít muối, tiêu. Đun sôi hỗn hợp này, sau đó ninh khoảng 20 phút cho đến khi nước xốt sánh lại. Chế nước xốt lên mì Ý đã nấu chín và ráo nước.
Tính đa dụng của quả cà chua chỉ là một thí dụ điển hình về nhiều loại thực phẩm tuyệt vời được tạo ra để chúng ta sử dụng.
