Đó là một buổi sáng mùa hè, lúc đó tôi chừng 5- 6 tuổi, mới sáng sớm tôi đã bị đánh thức bởi tiếng chim hót, tiếng chim quanh nhà líu lo. Tôi choàng bật dậy ngơ ngác khi nhà không còn ai, giờ này bố mẹ cũng đi làm rồi mà, tôi xuống giường xỏ chân vào đôi dép xốp màu hồng đã rách vài chỗ.
Sau đó đi thẳng ra giếng nước, cái giếng đất này có từ ngày rất lâu rồi, trong trí nhớ của tôi là từ ngày tôi biết múc nước nó đã nằm ở đó. Giếng đất nên dùng chiếc gàu để múc, chiếc gàu bằng cao su được may lại với nhau như 1 chiếc bát lớn, ở giữa là thanh gỗ cố định và cột bằng sợi dây thừng chắc chắn giữa thanh gỗ. Mỗi lần múc nước tôi lại quang chiếc gàu ra giữa giếng, để nó dần dần chìm xuống ngập nước rồi tôi dùng hết sức nhỏ bé của mình để kéo lên. Tôi rửa mặt, tay chân xong là vào hiên nhà chơi.
Để múc nước thành thạo cũng có 1 lần tôi trượt chân ngã tùm xuống giếng, may có cậu tôi ở nhà chạy đến kéo tôi lên, thật ra vì giếng đất nên có các cây dại mọc quanh, có cả mấy câu hoa mua mọc, tôi đã túm được vào cây hoa mua trước khi cậu đến kéo tôi lên. Nhưng từ đó tôi cũng cận thận hơn với mỗi lần mưc nước, tôi vẫn sợ trược chân xuống lần nữa thì lại uống no nước rồi lo lắng không biết có túm được vào gốc cây không nữa?.
Giếng đất bên cạnh ao, mà cái ao bố mẹ tôi cũng thả cá, mỗi hè đến là thấy bố mẹ đổi thóc lấy cá giống nuôi.
Mỗi lần, thấy có tiếng rao:
- "Ai cá giống đê, ai cá giống đê"
Mẹ tôi lại gọi với tôi: Chạy nhanh ra đi con, gọi lại để đổi cá.
Tôi lại chạy như bay ra ngoài ngõ gọi to:
- "Chú ơi, đổi cá"
Tiếng dắt xe đạp kẽo kẹt đi theo phía sau tôi về nhà, chú bán cá dựng xe ngay cạnh gốc cây kè. À, phía trước nhà tôi là một vườn cây kè, cây gần giống cây cọ ấy, rất nhiều các loại cây dại khác nhau nữa.
Chú bán cá dựa xe vào gốc cây mở cái dây buộc đựng cá, cá được để trong túi ni lông to để trong cái thúng. Sau đấy là đến màn giố thiệu các loại cá, cá mẹ tôi thương mua là cá trắm và cá trôi.
- Cá này sống khỏe lắm, mua đi cô
- Bao tiền hở chú
Chị lấy nhiều không, c thả nhiều vào 'tiện công cắt cỏ nuôi.
Tôi cũng không nhớ mẹ mua bao nhiêu con nữa nhưng thấy mẹ vào nhà bê mấy thúng lúa ra đổi lấy cá.
Mẹ vừa thả cá vào ao, vừa nói với dặn tôi.
- Lớn nhanh lên mà đi cắt cỏ nuôi cá con nhé
- Vâng ạ, tôi cười khì khì
Nhìn mấy con cá nhỏ bơi rồi lặn dần xuống làn nước cũng thích thật.
Còn đâu những lúc ở nhà một mình tôi lại ngồi một mình bên hiên nhà. Nhà tôi lúc đó vẫn là nhà tranh, có 2 gian. Một gian là cái buồng nhỏ có 1 cái chum đựng lúa. Còn gian con lại kê 1 cái giường, buổi tối nhà tôi 5 người vẫn nằm trên cái giường đó. Tôi thấy chật lắm nên nhiều đêm trằn trọc mãi tôi mới vào được giấc ngủ.
Bên cạnh cái giường chính là cái bếp, nói là cái bếp chứ tôi thấy bố mẹ kê 6 viên gạch xếp 3 góc, mỗi góc 2 viên chồng lên nhau, thế là kê thành cái bếp. Bên cạnh cái bếp là 2 cái nồi, tôi nhớ nhà tôi có 2 cái nồi, 1 cái nấu cơm, 1 cái nấu canh và thức ăn.
Ở giữa nhà là gốc cột bằng gỗ.
Trên mái nhà tôi là làm bằng tranh, mà tranh thì cũng do mẹ tôi đan, khi vào vụ lúa chín thì đi cắt lúa ngoài đồng, lựa ruộng lúa tốt nhất thì cắt lúa sát gốc, xong đấy đem về tuốt lúa và để những gốc lúa ngay ngắn thẳng hàng, đem phơi khô. Rồi dùng nan tre chẻ 3,4 nan tre dài, gót mỏng và dẻo để kẹp những gốc lúa khô lại là thành tranh để lợp lên mái nhà.
Còn vách nhà tôi thì là vách tre, những cây tre được bố tôi chặt về thì gọt mỏng phần ruột bên trong, sau đó đan xen lại với nhau tạo thành những tấm vách.
Nhưng như thế vẫn chưa xong vì phải lấy thêm bùn ngoài mương vào, lấy bùn trộn lẫn với rơm khô xong đó lấy hỗn hợp vừa trộn trát lên tấm vách tre mà được một bức tường bằng đất kín kẽ.
Nên thuở bé nhà tôi gọi là kiểu nhà tranh vách đất.
Căn nhà nhỏ mà tôi yêu thích vô cùng, che chở cả tuổi thở tôi yên bình trong đó!
