Dưới mái nhà cũ kỹ nằm nép mình cuối con hẻm nhỏ, gia đình ông Ba từng là cả thế giới của nhau.
Ngày trước, căn nhà ấy lúc nào cũng đầy tiếng cười. Buổi sáng, bà Tư dậy sớm nấu cơm, mùi gạo mới quyện với khói bếp lan khắp gian nhà chật. Ông Ba ngồi vá lại đôi dép cũ, vừa làm vừa lắng nghe tiếng hai đứa con tranh nhau kể chuyện trường lớp. Khi đó, nghèo chỉ là thiếu thốn vật chất, còn yêu thương thì dư dả đến mức không ai nghĩ sẽ có ngày nó cạn kiệt.
Nhưng thời gian không hỏi ai trước khi đổi thay.
Ông Ba ngã bệnh sau một lần làm thợ hồ dưới mưa. Ban đầu chỉ là cơn ho dai dẳng, rồi thành những đêm ông thức trắng vì đau ngực. Tiền thuốc men nhanh chóng rút cạn số tiền ít ỏi cả nhà dành dụm. Bà Tư phải đi làm thêm, từ bán rau ngoài chợ đến nhận may gia công về đêm. Đôi tay bà thô ráp dần, lưng còng xuống lúc nào không hay.
Hai đứa con lớn lên trong những ngày thiếu vắng tiếng cười. Thằng Nam bỏ học sớm để đi làm phụ hồ giống cha, còn con Hạnh học xong cấp ba thì theo người quen lên thành phố làm công nhân. Ngày Hạnh đi, bà Tư dúi vào tay con ít tiền lẻ, mắt đỏ hoe nhưng miệng vẫn cười:
“Ráng sống cho đàng hoàng con nhé.”
Hạnh gật đầu, quay đi thật nhanh để không ai thấy nước mắt mình rơi.
Rồi căn nhà càng lúc càng vắng. Nam đi làm từ sáng sớm, tối mệt nhoài chỉ ăn qua loa rồi lăn ra ngủ. Ông Ba nằm trên chiếc giường tre cũ, mắt nhìn trần nhà loang lổ, nhiều lúc gọi tên các con trong mơ. Bà Tư ngồi bên, im lặng quạt cho chồng, tiếng quạt đều đều như nhịp thời gian chậm chạp trôi.
Những lá thư Hạnh gửi về thưa dần. Ban đầu là vài dòng kể chuyện làm ăn, sau chỉ còn tiền gửi về mỗi tháng, không kèm lời hỏi han. Bà Tư cầm tiền, mừng mà lòng trống rỗng. Bà ước gì con gái gửi về một câu “Con nhớ nhà”.
Một mùa mưa, ông Ba qua đời trong đêm. Ông đi nhẹ như chính cuộc đời lam lũ của mình. Đám tang đơn sơ, Nam đứng lặng người bên quan tài, còn bà Tư thì không khóc nổi. Nước mắt dường như đã cạn từ những năm tháng trước đó.
Hạnh không về kịp. Khi cô trở về thì chỉ còn nén nhang lạnh và di ảnh cha treo lặng lẽ trên vách. Cô quỳ xuống, khóc nức nở như một đứa trẻ. Nhưng cha cô không còn nghe thấy nữa.
Sau tang lễ, mỗi người lại quay về cuộc sống riêng. Nam lập gia đình, dọn ra ở riêng. Hạnh ở lại thêm vài hôm rồi cũng trở lại thành phố. Căn nhà cũ giờ chỉ còn bà Tư với chiếc bàn thờ đơn độc và những buổi chiều dài hơn bao giờ hết.
Bà hay ngồi trước hiên, nhìn con hẻm nhỏ, mong một bóng người quen. Có những hôm, bà nghe tiếng xe dừng lại, tim khẽ run lên, nhưng rồi chỉ là người lạ đi ngang qua. Buổi tối, bà ăn cơm một mình, nồi cơm nhỏ nhưng vẫn thừa. Bà không nỡ đổ đi, lại cất vào, như cất những kỷ niệm cũ không ai dùng đến.
Một ngày nọ, bà Tư ngã bệnh. Nam bận mưu sinh, Hạnh thì xa xôi. Bà vào viện một mình, ký tên bằng nét chữ run rẩy. Trước lúc nhắm mắt, bà thì thầm:
“Chỉ mong tụi nó đừng quên… mình từng là gia đình.”
Khi các con về, căn nhà cũ đã khóa cửa. Trên bàn thờ, di ảnh cha mẹ đặt cạnh nhau, khói nhang lặng lẽ bay lên. Nam đứng rất lâu, còn Hạnh bật khóc. Lúc ấy, họ mới nhận ra có những điều mất đi rồi, dù có hối hận đến đâu cũng không thể quay lại.
Con hẻm nhỏ vẫn còn đó, căn nhà cũ vẫn đứng im. Chỉ có gia đình từng đầy ắp yêu thương là mãi mãi không còn nguyên vẹn nữa.
