Trong những năm gần đây, điện ảnh đã xuất hiện nhiều tác phẩm không chỉ nhằm giải trí mà còn dùng câu chuyện của mình để phản ánh xã hội. Một trong những bộ phim như vậy là The Menu, do Mark Mylod đạo diễn, với sự tham gia của các diễn viên nổi tiếng như Ralph Fiennes và Anya Taylor-Joy. Dù mang màu sắc của một bộ phim giật gân và hài đen, The Menu thực chất lại chứa đựng nhiều tầng ý nghĩa sâu sắc về nghệ thuật, con người và xã hội hiện đại.
Câu chuyện của bộ phim diễn ra trên một hòn đảo biệt lập, nơi có một nhà hàng cao cấp phục vụ những thực khách giàu có và nổi tiếng. Chủ nhân của nhà hàng là đầu bếp tài năng Chef Slowik, một người được xem là thiên tài trong giới ẩm thực. Ông mời một nhóm khách đặc biệt đến thưởng thức thực đơn độc nhất vô nhị của mình. Tuy nhiên, bữa tối này không đơn thuần là một bữa ăn sang trọng. Mỗi món ăn được mang ra đều ẩn chứa một thông điệp, giống như từng chương của một câu chuyện mà vị đầu bếp đang kể.
Những vị khách trong nhà hàng đại diện cho nhiều kiểu người trong xã hội: người giàu có, người nổi tiếng, nhà phê bình, hay những người tự cho rằng mình hiểu nghệ thuật. Nhưng khi câu chuyện dần tiến triển, người xem nhận ra rằng phần lớn họ đều có chung một điểm: họ tiếp cận nghệ thuật không phải bằng sự trân trọng thật sự, mà bằng thái độ khoe mẽ hoặc tự mãn.
Ở đây, bộ phim bắt đầu thể hiện ý nghĩa châm biếm của mình. The Menu phê phán một hiện tượng phổ biến trong xã hội hiện đại: khi nghệ thuật bị biến thành công cụ để thể hiện địa vị và sự sang trọng. Những vị khách trong nhà hàng đến đó không hẳn vì yêu thích ẩm thực, mà vì họ muốn chứng tỏ mình thuộc về một tầng lớp đặc biệt. Điều đó khiến nghệ thuật – vốn được tạo ra từ đam mê và cảm xúc – dần trở thành một thứ hào nhoáng nhưng rỗng ruột.
Nhân vật đầu bếp Slowik chính là trung tâm của sự phê phán này. Ông từng là một nghệ sĩ thực thụ trong nghề nấu ăn, một người từng nấu ăn với niềm vui và sự sáng tạo. Nhưng sau nhiều năm phục vụ những khách hàng kiêu ngạo và vô cảm, niềm đam mê của ông dần biến mất. Bữa tối trong phim vì thế giống như một “tác phẩm cuối cùng” của ông – nơi ông phơi bày sự giả tạo của những người đã khiến nghệ thuật của mình mất đi ý nghĩa ban đầu.
Trong toàn bộ câu chuyện, chỉ có một nhân vật dường như khác biệt với những vị khách còn lại. Đó là Margot Mills, người không đến nhà hàng vì danh tiếng hay địa vị. Cô không cố tỏ ra hiểu biết về ẩm thực, cũng không giả vờ ngưỡng mộ sự sang trọng của nơi đó. Chính sự bình thường và chân thật ấy khiến cô trở thành người duy nhất không bị cuốn vào vòng xoáy giả tạo của bữa tiệc.
Một trong những chi tiết đáng nhớ nhất của bộ phim là khi Margot yêu cầu một chiếc bánh burger đơn giản. Trong một nhà hàng đầy những món ăn cầu kỳ, yêu cầu ấy lại trở thành điều đặc biệt nhất. Nó nhắc nhở vị đầu bếp về thời điểm ông từng nấu ăn chỉ vì niềm vui, trước khi mọi thứ bị biến thành một sân khấu phô trương nghệ thuật cao cấp. Khoảnh khắc ấy tượng trưng cho việc quay trở lại với sự giản dị và chân thành – thứ mà nghệ thuật đôi khi đã đánh mất.
Dù The Menu không phải là bộ phim đạt nhiều giải thưởng lớn như Oscar, nó vẫn nhận được nhiều lời khen từ giới phê bình và khán giả nhờ ý tưởng độc đáo và thông điệp sâu sắc. Bộ phim đã nhận hàng chục đề cử tại nhiều giải thưởng khác nhau, và đặc biệt diễn xuất của Ralph Fiennes trong vai đầu bếp Slowik được đánh giá rất cao.
Quan trọng hơn, The Menu để lại trong người xem một câu hỏi đáng suy ngẫm. Khi nghệ thuật bị biến thành biểu tượng của sự giàu sang và địa vị, liệu nó còn giữ được linh hồn ban đầu hay không? Và liệu con người có đang thưởng thức nghệ thuật thật sự, hay chỉ đang sử dụng nó để khẳng định bản thân?
Vì vậy, The Menu không chỉ là một bộ phim về ẩm thực hay một câu chuyện giật gân. Nó giống như một chiếc gương phản chiếu xã hội hiện đại – nơi nghệ thuật, danh tiếng và cái tôi của con người đôi khi hòa trộn vào nhau, khiến người ta quên mất điều đơn giản nhất: nghệ thuật vốn được tạo ra để mang lại niềm vui và cảm xúc chân thật.
