“Đêm đêm đốt đĩa dầu đầy
Bấc non không cháy , lỗi dày tại ai
Lỗi tại cô cả , hay lỗi tại cô hai
Để Cô Bơ tôi vò võ suốt canh thâu một mình.”
Đây là một đoạn trong văn hát Cô Bơ - một cô thuộc diện trong hàng Tứ Phủ.
( Ps cho ai chưa biết : Tam phủ công đồng - Tứ phủ vạn linh được coi là một tín ngưỡng trong văn hoá người Việt.Đã được United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization - Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc Công nhận là Di Sản Văn Hoá phi vật thể . Nếu muốn các bạn có thể tìm hiểu thêm. Cô Bơ thuộc trong hàng Cô trong tứ phủ - đứng sau Cô Nhất thượng Thiên - Cô Đôi thượng Ngàn và đứng trên cô Tư Địa Phủ. )
Cô Bơ hay còn được gọi khác là Cô Bơ Bông ; Cô Ba Thoải Phủ.Cô nổi tiếng trong việc chấm lính chọn đồng , Cô rèn đồng bằng nước mắt,luyện đồng thành kim
Quay lại với câu Văn Chầu-Đây là một câu được các cụ biến tấu từ một đoạn ca dao khác.Câu ca dao chủ yếu nói về sự than thân trách phận của một người phụ nữ , mon mỏn ngài đêm đợi người quân tử , mãi mà chẳng thấy đâu.
Ngay từ những nét đầu , ta đã có thể thấy.Câu hát không dùng từ ”Đêm nay” , “ Đêm kia” mà lại dùng từ “ Đêm Đêm” , phải chăng cô tôi đợi người không phải ngày 1 ngày 2 mà là đã đợi đến không thể đếm được là từ bao giờ.
Mỗi một khi màn đêm phủ xuống , bóng tối bao trùm
là Thánh Cô lại ở cạnh ngọn đèn dầu - Ánh đèn loe loét phản chiếu bóng của cô , cũng là để cho cô đỡ cô đơn khi phải làm bạn với chính cái bóng của mình.
Vậy tại sao lại là “Đĩa dầu đầy” chứ không phải là “Đĩa dầu vơi “ hay “đĩa dầu vừa” Có lẽ , cô mải nhớ người quân tử , nên khi cô rót dầu tâm trí cô có chút lơ đãng , thẫn thờ mà chẳng để ý , lỡ rót dầu quá tay.Đĩa dầu đầy này cũng là nỗi niềm mong nhớ của cô đến với người quân tử.
Cô vẫn để dầu khi dầu đầy , vì cô sợ sẽ phải lỡ duyên thêm một lần nữa , cô sợ khi đêm đến , người quân tử trở về thì cô lại chẳng thể nhìn thấy - Đây cũng tượng chưng cho ý chí bền bỉ , thuỷ chung của người phụ nữ xưa mà các cụ muốn gửi gắm qua các câu văn.
Tiếp theo sang đến câu “Bấc Non không cháy lỗi dày tại ai” Bấc non không cháy. ( ai dùng đèn dầu thì sẽ biết - muốn tìm hiểu thêm thì lên trên mạng xã hội ạ.) khi khơi bấc lên thì ánh sáng mới tỏ , vậy mà cô lại chẳng khơi bấc , điều đó khiến đèn chẳng thể cháy to , cũng như không thể cháy được - theo mình , đây là một cử chỉ vô cùng tinh tế và thuần nét văn hoá Việt .
Nó giống như là tình yêu của Thánh Cô vậy , nó mong manh tựa như ngọn đèn non bấc vậy.Trong câu còn xuất hiện một câu hỏi tu từ “ Lỗi dày tại ai ?” Đây là câu mà nhân gian đang oán trách , cớ là vì tại sao mà để cho duyên phận của cô phải vất vả , long đong , câu này giúp tiếp nối câu sau.
“Lỗi tại Cô Cả , hay lỗi tại Cô Hai” Có nhiều người sẽ lầm tưởng đến hai vị Thánh Cô trong hàng Tứ Phủ.Nhưng không phải vậy-Cô cả cô hai ở đây là hình ảnh cho những người vợ cả , vợ hai , hay là những cung tần mỹ nữ của vua thời ấy.Có phải vì rằng , chàng đã say mê những cung tần hay không mà quên mất ở ngã ba sông đò , có một người con gái đang đợi chờ chàng quay về, chờ đợi chàng thực hiện những lời hẹn năm xưa.
Câu văn cho thấy sự oán trách hờn ghen , xây dựng nội tâm thánh cô đúng với một người phụ nữ Việt Nam - có yêu có ghét , có hận , có thù.Cô chính là một người bằng xương bằng thịt , có những cung bậc cảm xúc.Đêm đêm đằng đẵng đợi chờ người quân tử , vậy nên mới có chút hờn ghen buồn tủi.Chỉ câu nói này đã nói lên được sự hờn ghét ghen của người con gái đương độ trăng tròn , nhưng vẫn giữ được nét thanh cao đài cát chứ không hề thô tục.
Câu tiếp theo lại điểm tô cho câu phía trước . Vua thì có cô cả cô hai , chứng tỏ chốn hậu cung nhộn nhịp trăng hoa đua nở.Còn thánh cô thì chỉ có một mình với 3 câu liên tiếp thể hiện. Vò võ-Canh Thâu -Một mình miêu tả sự cô đơn , hiu quạnh đến tột độ
( P/s một số chỗ khác thì người ta sẽ hát là Vò võ trúc mai một mình.Trúc mai ở đây là có đôi có cặp..Nhưng hà cớ làm sao cô vẫn phải một mình , chính vì đó tại sao tác giả lại dùng từ vò võ.)
cô đợi không chỉ ban ngày mà còn là ban đêm canh thâu , từ thâu thế thôi mà đã thấy dài đằng đẵng , sự đợi chờ của người con gái hết đêm này qua tháng nọ , mong ngóng người con gái mãi mà chẳng thấy đâu.Sự thâu thức , trong ngóng mà chẳng thể yên giấc , thương thánh cô thủy chung son sắc.
Nhắc đến tình duyên của cô thì người ta thương nhắc đến hai câu. Tình đẹp - tình sầu , bởi cái duyên ở trên đời này cũng chia thành hai loại , một là hảo duyên , hai là nghiệt duyên.Thế nên là sau này mà cô hiển thánh cô mới độ cho nhân gian , cho các ghế được tình duyên thuận lợi,biết đến cô mà kêu cầu.
“ Cô Về buộc mối se duyên
Buộc mối mối thắm se duyên duyên hồng
Cô về chấm lính chọn đồng
Đồng tươi lính tốt khăn hồng dâng cô.”
Chỉ nhưng ai cô cho lộc mà không biết đến hoặc phỉ báng cửa cô thì cô mới rẽ duyên.. Thế nên những ai tình duyên còn chưa thuận hoặc căn số vất vả thì cứ một lòng một dạ kêu cầu cửa cô..
______________________
“Vua đâu phụ bóng thuyền hoa
Ngày vua thắng giặc , tìm cô chẳng còn
Vua thương lập đền bên hòn
Ngàn năm hương khói tạ ơn nghĩa tình”
Thương cho mỗi tình trăn trở , bỏ lỡ của thánh cô và vua …
