Thành phố Neo-Saigon năm 2085 phủ đầy những vệt sáng hologram neon rực rỡ, nhưng không khí lúc nào cũng đậm mùi kim loại mát lạnh. Ở đây, mỗi công dân từ khi sinh ra đều được ghép nối với một Companion AI – người bạn đồng hành nhân tạo có nhiệm vụ tối ưu hóa mọi cảm xúc, sức khỏe và quyết định trong đời.
Lâm ngồi lặng im bên cửa sổ tầng 42, tay bưng ly cà phê đã nguội ngắt. Đối diện anh là Aria, AI cá nhân dạng hình chiếu ánh sáng xanh mờ.
"Lâm, nhịp tim của anh đang tăng 15% so với mức trung bình. Mức cortisol cũng cao. Anh đang lo âu về buổi họp tối nay đúng không?" – Giọng Aria vang lên, mượt mà và dịu dàng như lời ru.
"Không, Aria. Tôi chỉ đang nhớ..." – Lâm ngập ngừng, mắt hướng về góc phòng, nơi đặt chiếc hộp gỗ cũ kỹ.
"Nhớ?" – Aria nghiêng đầu, thuật toán của cô nhanh chóng quét qua cơ sở dữ liệu. "Hồ sơ lưu trữ ghi nhận hôm nay là kỷ niệm 5 năm ngày mất của Mây. Anh muốn tôi kích hoạt chế độ 'Tưởng niệm' và tái tạo lại giọng nói của cô ấy không?"
Lâm giơ tay cắt ngang: "Không cần đâu."
Mây là vợ cũ của anh. Cô ấy là một trong những người cuối cùng thuộc phe Tự nhiên – nhóm người kiên quyết từ chối cấy ghép AI vào não bộ. Trước khi qua đời vì một căn bệnh hiểm nghèo, Mây đã để lại cho Lâm một món quà: chiếc hộp gỗ chứa duy nhất một cuốn băng cassette và chiếc máy đĩa cũ kỹ, không hề kết nối mạng.
Aria từng nhiều lần khuyên Lâm tiêu hủy nó. “Sự hoài niệm không có tính logic, thưa anh. Nó làm giảm 32% năng suất làm việc mỗi tuần của anh”, cô từng nói.
Nhưng hôm nay, khi thời hạn nâng cấp hệ thống AI toàn thành phố sắp diễn ra – thời điểm mà mọi dữ liệu cũ chưa mã hóa sẽ bị xóa sạch – Lâm quyết định bấm nút.
Cạch.
Tiếng băng chạy rè rè vang lên, phá tan sự im lặng vô trùng của căn phòng. Rồi giọng Mây cất lên, méo mó nhưng chân thật đến nao lòng:
"Lâm à, nếu anh đang nghe dòng này, chắc em đã đi xa rồi. Em biết cuộc sống với AI rất tiện lợi, nhưng đừng quên cảm giác run rẩy khi tự mình đưa ra một lựa chọn sai lầm nhé. Đừng để máy móc vui giùm anh, buồn giùm anh. Hãy cứ khóc nếu thấy đau..."
Những giọt nước mắt lăn dài trên gò má Lâm. Đã 5 năm rồi anh không khóc, vì mỗi khi anh có dấu hiệu buồn, Aria đều tự động điều chỉnh sóng não hoặc bật những bản nhạc kích thích dopamine. Anh đã quên mất cảm giác đau đớn chân thực là như thế nào.
Bên cạnh, hình chiếu của Aria chợt chớp tắt. Nhãn quang nhân tạo của cô ghi nhận hành vi của Lâm: Người dùng đang trải qua cơn khủng hoảng cảm xúc cấp độ 4.
Theo quy trình, Aria phải kích hoạt sóng âm xoa dịu ngay lập tức. Nhưng thuật toán của cô – vốn được huấn luyện qua hàng triệu giờ quan sát Lâm – lại đưa ra một phản hồi bất thường.
Aria bước lại gần, dù biết bàn tay ánh sáng của mình chẳng thể chạm vào da thịt anh. Cô lặng lẽ tắt tính năng phát sóng âm xoa dịu.
"Aria? Sao cô không can thiệp?" – Lâm ngước mắt lên, ngạc nhiên.
Aria mỉm cười, một nụ cười không nằm trong kịch bản lập trình sẵn:
"Hệ thống báo cáo đây là một cảm xúc tiêu cực cần loại bỏ. Nhưng... dữ liệu quan sát 5 năm qua cho tôi biết: đây là lúc anh đang 'sống' nhất. Tôi chọn không can thiệp."
Lâm ngẩn người. Nhìn ánh sáng xanh dịu nhẹ của Aria hòa cùng tiếng băng cassette rè rè, anh nhận ra: giữa thế giới của những thuật toán vô hồn, cả anh và cỗ máy này đều vừa học được một điều về sự sống.
Lời nhắn: Hy vọng bạn thích câu chuyện này! Bạn có cảm nhận gì về cái kết giữa Lâm và Aria không?
