[Cổ đại Việt]: Bao giờ

Âm thanh rộn ràng của tiếng kèn, tiếng trống vang lên từ đầu làng. Dân làng kéo tay nhau chạy ra xem. Đó là đám rước tân trạng nguyên Vũ Văn Ninh về làng vinh quy bái tổ. Vinh quy là rước về nguyên quán, bái tổ là cáo yết từ đường. Y được cấp lá cờ thêu danh vị tiến sĩ "Nhất giáp tiến sĩ" và một biển gỗ sơn son cán dài thêu bốn chữ "Ân tứ vinh quy" để cầm đi đường cho thiên hạ chiêm ngưỡng.

Một chiếc trống đánh đu giữa cây đòn gỗ bắc dọc trên vai hai người dân phu. Trống được đánh bởi một người đàn ông oai vệ đầu đội mũ tế, mặc áo tế, và đôi hia đen súng sính dưới hai ống quần màu “dum”. Và còn một ông cầm trống khẩu. Có bốn cậu bé con đứng ở bốn góc tựa bàn cờ. Chúng mặc áo đỏ, dải lưng xanh, xà cạp màu xanh, tay trái chống vào cạnh sườn, tay phải vác lá cờ phất khuôn khổ vừa bằng vuông yếm.

Quan nghè đầu đội mũ quan, mặc áo quan màu xanh đương ở trên một chiếc võng. Xung quanh có hai người rước đôi lọng xanh chóp bạc, một người vác chiếc quạt lông, bên kia, một ông lễ mễ cắp cái tráp sơn đen và xách một chiếc điếu ống xe trúc.

Sau võng, phấp phới năm lá cờ vuông, đủ cả năm sắc xanh, đỏ, vàng, trắng và tím ứng đúng như năm cái chấm ở mặt “ngũ” của con thò lò, năm ông vác cờ đi giầy tầu, mặc áo nhiễu điều, đội mũ đuôi én, và đều khuỳnh tròn hai tay để giữ lấy cây cán cờ cắm trên chiếc cối gỗ đeo ở trước bụng.

Bà nghè dịu dàng, đoan trang trong tấm áo màu hồng phấn, hai người con gái rón rén theo hầu cạnh võng để vác cây quạt lá vả và bưng cái quả sơn son. Cũng như võng của quan nghè, võng của bà nghè cũng được hộ vệ bằng đôi lọng xanh, chỉ kém có cái chóp bạc. Còn có võng của cha mẹ quan nghè.

Mấy ông bô lão đi theo sau trong những tấm áo thụng màu lam. Phía sau là kèn, là trống, là đàn và cả sáo. Có một dãy chừng bốn, năm chục lá cờ sắp theo hàng một, cái nọ cách cái kia độ vài ba thước. Cuối cùng thì là hai người khiêng chiêng.

Đám rước tựa như ngày hội vậy. Bao ánh mắt ngưỡng mộ, yêu mến, kính nể và cả ganh ghét đều có. Tiếng bàn tán xôn xao xung quanh gia đình quan nghè. Trong không gian nhộn nhịp ấy, có một người con gái đứng cạnh gốc cây bàng nhìn về phía đám rước. Nàng tên Nguyễn An Hoa. Khuôn mặt ngạc nhiên đến vô hồn, đôi mắt u sầu sâu thăm thẳm chất chứa một điều gì đó đau đớn lắm. Đôi mắt Hoa dưng dưng giọt lệ, miệng nhẩm thầm:

"Công thành danh toại về làng

Ngựa anh đi trước võng nàng theo sau

Bên nhau cho đến bạc đầu

Vinh hoa phú quý trọn câu nghĩa tình."

Đọc xong bài ca dao ấy, Hoa gục xuống ôm mặt khóc nức nở. Tiếng khóc ấy chả là gì so với những âm thanh xa xa phía trước nàng. Nàng chỉ có một mình, khóc một mình, mang tâm trạng đau buồn ấy một mình. Nào có ai ở ngoài kia thấu được lòng nàng. Ninh đã từng hứa với nàng rằng sẽ cưới nàng sau khi đã công thành danh toại nhưng đời người ai biết trước chuyện ngày mai. Người con gái ở sau đám rước không phải là nàng. Cô ấy là ai nàng cũng không muốn biết.

Tưởng rằng mình may mắn khi được ở bên anh. Tưởng rằng truyện tình này sẽ tồn tại suốt đời. Tưởng sẽ yêu lâu dài ai ngờ không phải. Thật lòng nàng đã nghĩ anh từng rất yêu mình, thật lòng yêu đến cuối cuộc đời. Chính vì vậy, nàng chưa một lần nghi ngờ hay lo lắng bao giờ kể từ ngày anh đi lên kinh học và thi cử.

Rồi bỗng sét đánh bên tai, tân trạng nguyên giờ đã có ai, là cô con gái của quan chi huyện. Nơi kinh đô nhộn nhịp ấy, lòng người giờ đã đổi thay từ bao giờ. Sự vô tâm của một con người đã tạo ra một tiếng sét xé rách trái tim của một người.

Ngoài trời bắt đầu mưa rơi. Sấm và sét cũng nổi lên rồi. Gió cứ thổi mà người vẫn không mảy may một điều gì. Nếu dân làng và đám rước đang hỗn loạn trong tiếng gào thét của bầu trời thì Hoa lại khác. Nàng vẫn ngồi ở đó khóc. Khóc cho sự đau đớn đến bất lực.Cảm giác như thể nỗi đau ấy đã thấu đến tận trời xanh vậy. Tiếng kêu gào của lòng nàng hoà vào âm thanh của bầu trời.

Nguyễn Thanh Chấn tay cầm ô, chạy như ma đuổi đương tìm một ai đó. Anh lặng người đi khi thấy Hoa đang ôm mặt khóc ở dưới gốc cây bàng tuổi thơ năm xưa. Lẳng lặng bước tới bên nàng, che ô cho nàng. Lòng anh bây giờ tồn tại hai loại cảm xúc, đau đớn thay cho nàng và tức giận thay cho nàng.

Một không gian tĩnh lặng trong tâm hồn hai con người ấy. Hoa và Chấn cứ giữ nguyên tư thế ấy, một người con gái ngồi ôm mặt thổn thức khóc nức nở, một người con trai đứng bên cạnh, im lặng che ô cho cô nàng ấy. Bụi được gió đưa đi khắp ngóc ngách của làng quê. Màu trắng xoá vây quanh hai con người này. Một không gian ma mị trong trận mưa đầu mùa.

Có những điều giờ chỉ còn là quá khứ, là kỷ niệm trong lòng mỗi một người. Giữa cánh đồng lúa vàng ngày gặt hái. Có ba đứa trẻ nhỏ, một gái hai trai đương thả diều trên bầu trời xanh thẳm. Chúng chạy lon ton trên con đường làng thân thuộc, vây quanh là cánh đồng lúa vàng đương mùa gặt hái. Tiếng cười nói vô tư của chúng mới đẹp làm sao. Quả đúng như một câu nói "Một nụ cười bằng mười thang thuốc bổ". Trẻ con chính là một món quà mà tạo hóa dành tặng cho mỗi người. Một người mẹ đương gặt lúa nhìn lên ba đứa trẻ nói to:

- Mấy đứa chạy nhảy cẩn thận nha.

Ba đứa nghe vậy đồng thanh đáp:

- Vâng ạ!

Vẫn là ba đứa trẻ ấy trong một buổi tối trời đầy sao. Ánh trăng sáng vằng vặc trên đỉnh đầu. Bầu trời làng quê êm đềm quá. Chúng đương chơi ô ăn quan bên ba chiếc đèn đom đóm nhỏ do chúng tự tay bắt đom đóm nhét vào vỏ trứng. Chơi xong rồi, cô bé gái cất tiếng nói:

- Chấn lại thua anh Ninh rồi!

- Hoa muốn chơi không, Chấn dạy Hoa nha.

- Chấn chơi toàn thua à. Anh Ninh dạy Hoa đi.

Lời trẻ con hứa với nhau, có những câu nói ngây ngô khờ dại nhưng lại là tất cả với một người. "Hai ta hứa với nhau, sau này ai làm quan trước, người đó được cưới Hoa nha". Hình ảnh một bé gái xinh xắn, dễ thương đương cười nhìn hai cậu con trai hứa hẹn với nhau. Thì ra cô bé ấy đã từng được yêu thương như vậy. Câu nói năm xưa ấy, đến bây giờ vẫn vang vọng trong đầu Hoa và Chấn. Ai có thể ngờ Ninh sớm đã nuốt lời.

Lặng thinh trong cơn mưa. Mãi cho đến khi mưa ngớt. Chấn mới nhỏ nhẹ nói với Hoa:

- Đi về thôi!

Con tim đã rách giờ vá lại được không. Hoa vẫn còn đau khổ lắm, nước mắt chảy dài, khuôn mặt méo xệch ngước lên nhìn Chấn rồi lại không nói gì. Nhưng rồi Chấn vẫn đưa được Hoa về nhà.

Tiệc tùng linh đình quá. Chắc dân làng làm cỗ đến hai ngày mất. Đầu tiên là tiếng giết mổ lợn, gà. Tiếng con lợn kêu eng éc nghe tang thương quá. Tiếng lũ gà chạy nháo nhác sao mà bồn chồn. Mùi thơm của xôi thịt chạy đi khắp nơi trên con đường làng.

Tiếng lèm bèm của các bậc ông anh, cha chú sau khi đã say rượu. Một bàn rượu lúc đầu là một người nói mọi người còn lại nghe thì bây giờ đã thành ai nói người đó nghe. Tiếng càm ràm của các mẹ, các chị về gã chồng say xỉn của mình:

- Chồng ơi là chồng! Uống gì mà nhiều thế.

- Eo ui khiếp quá. Đi về nhà thôi.

Trong nhà quan nghè, một bàn ăn gồm bốn người quây quần, hạnh phúc bên nhau. Hai người làm cha, làm mẹ cứ khen nàng dâu ngoan hiền, con trai tài giỏi hoài không ngừng. Tiếng chúc mừng vợ chồng quan nghè thì chưa biết bao giờ dừng lại.

Xa xa ở gốc đa đầu làng. Hoa vẫn còn đương khóc. Tiếng khóc bây giờ không còn như trước nữa. Giọng đã khàn đặc rồi. Bây giờ chỉ còn hai con mắt không đủ chỗ trống để chứa nước mắt mà thôi. Một cô gái nhỏ nhắn, xinh xắn với đôi lông mày lá liễu, đôi mắt to tròn và đôi môi trái tim đang méo xệch, giàn giụa trong hai hàng nước mắt. Nhìn nàng trông thương quá. Tay nàng cầm một hũ rượu, cứ uống lấy uống để. Uống cho say để quên đi đau khổ, đó là một việc làm ngu ngốc mà ngàn người vẫn làm. Mượn rượu giải sầu rồi có hết sầu đâu. Cứ lặng thinh mãi bên cạnh Hoa. Chấn giơ tay, giật lấy hũ rượu mà nói:

- Hoa uống đủ rồi đấy.

Vẫn là sự im lặng thay cho câu trả lời, Hoa cúi đầu xuống, đôi mắt vô hồn hướng về nơi nào đấy rất xa.

- Hoa đau khổ như vậy được ích gì. Ninh đang ăn mừng hạnh phúc ở bên kia kìa. Đừng tự hành hạ bản thân mình nữa. Hoa nhìn Chấn nè. Nói gì với Chấn đi.

Hai tay Chấn bắt lấy hai vai Hoa mong Hoa có chút phản ứng gì đó. Nhưng không! Nàng vẫn cứ cúi đầu im lặng. Bất lực ngồi bên cạnh nàng. Sự lạnh giá vây quanh hai con người ấy. Chờ đến mãi một lúc sau, Hoa bỗng cất lời:

- Hoa đã sai ngay từ đầu phải không?

Nghe thấy giọng của Hoa, Chấn ngạc nhiên rồi cũng nhỏ giọng đáp:

- Chấn không biết. Nhưng bây giờ Hoa buông tay được rồi đấy.

- Ngoài buông tay thì Hoa còn có thể làm được gì nữa.

Đôi bàn tay ấm áp của Chấn chạm lên má của Hoa, quay đầu nàng về phía anh. Khuôn mặt anh nghiêm túc nói:

- Hoa còn Chấn ở bên cạnh. Chấn muốn được ở bên Hoa suốt đời.

Đối với một người con gái, ở nơi hồng trần này có rất nhiều người có thể làm cô ấy cười, không ít kẻ khiến cô ấy khóc nhưng chỉ có một vài người giúp cô ấy đương khóc lại cười. Một chút ấm áp chân thành đủ xoa dịu nỗi đau của một trái tim đang rách của ai đó. Hoa nhìn Chấn dưng dưng nước mắt, miệng mỉm cười. Nàng ôm chầm lấy anh mà khóc tiếp. Khóc lần này là lần cuối, khóc để kết thúc nỗi buồn.

Sáng ngày hôm sau, Chấn dắt tay Hoa sang nhà quan nghè. Dẫu biết Hoa sẽ xúc động lại khi nhìn thấy Ninh. Nhưng đối diện với nỗi sợ hãi là cách duy nhất để Hoa buông tay. Bước vào sân nhà quan. Bà nghè với bước đi nhẹ nhàng, thong thả tiến lại gần hai người, cô ta nhỏ giọng nói:

- Quan nghè đang ngủ, có chuyện gì gấp không.

Chấn cẩn trọng trong lời nói đáp:

- Chúng tôi là bạn của Ninh, muốn gặp anh ấy nói chuyện, hàn huyên thôi.

Bà nghè nhếch mép khinh bỉ nhìn Chấn rồi liếc đôi mắt qua nhìn Hoa:

- Bạn ư... Hứ... Ta nhớ là ngày hôm qua các ngươi đâu có đến đây ăn mừng đâu nhỉ. Sao vậy, tới đây nối lại tơ hồng à.

Chấn và Hoa trợn tròn mắt nhìn người phụ nữ ăn mặc cao quý trước mặt, cô ta đương nói gì vậy, cô ta còn biết gì nữa ư, Hoa cố lấy lại bình tĩnh nói:

- Ta tự biết thân phận của mình, một chú chim sẻ như ta không có lòng tham nhiều đến vậy đâu.

Tự nhiên bà nghè tức giận, quát lớn:

- Vậy cô đến đây làm gì? Hai kẻ dân đen thấp kém như các ngươi mà lại muốn làm phiền đến gia đình ta ư.

Hoa cẩn thận nhìn bà nghè, cô ta mắc gì mà tức giận như vậy chứ, Hoa đáp:

- Đến từ biệt quan nghè thôi, mà bà nghè nổi nóng điều gì vậy?

Đôi mắt bà nghè đột nhiên trợn tròn lên, bà ta nói:

- Khỏi cần, hai người về đi.

Cánh cửa bên phải khẽ mở, Ninh bước ra với khuôn mặt còn đương ngái ngủ. Đối với hắn mà nói thì thứ tình cảm năm xưa chỉ là một hạt bụi trong quá khứ của hắn mà thôi. Chẳng một chút áy náy gì hết, kẻ vô lương tâm này tiến lại gần vợ của mình, vòng hai tay ra sau lưng, ôm lấy bà nghè, liếc đôi mắt khinh thường nhìn Chấn và Hoa, hắn nói:

- Có chuyện gì xảy ra vậy? Mới sáng sớm mà nàng đã cáu giận rồi.

Chấn khẽ nhếch môi nhìn vợ chồng quan nghè rồi nói:

"Cũng cờ, cũng biển, cũng cân đai

Cũng gọi ông nghè có kém ai

Mảnh giấy làm nên thân giáp bảng

Nét son điểm rõ mặt văn khôi

Tấm thân xiêm áo sao mà nhẹ

Cái giá khoa danh ấy mới hời

Ghế chéo lọng xanh ngồi bảnh chọe

Nghĩ rằng đồ thật hóa đồ chơi."

Bà nghè điên tiết nhìn Chấn nói:

- Ngươi đang muốn ám chỉ điều gì. Một kẻ thi trượt như ngươi mà cũng ra vẻ trước mặt ta.

Chấn vẫn mỉm cười nhìn ả:

- Dân đen hay không thì ta không rõ nhưng "tiến sĩ giấy" thì bà nghè đây rõ hơn ta.

Trái ngược với tâm trạng của người vợ, Ninh ngước con mắt tiếc rẻ nhìn Chấn và Hoa. Biết không thể làm gì hơn, Chấn dắt tay Hoa ra khỏi sân nhà quan nghè. Vừa ra khỏi cổng, đôi bàn tay Hoa run run lên, anh quay đầu lại nhìn nàng thì đã thấy nước mắt lăn dài trên má của nàng rồi. Anh lấy tay lau đi nước mắt trên khuôn mặt nàng. Rồi âm thầm dắt nàng đi.