Chuyện bắt đầu từ một buổi chiều. Như thường lệ ông lặng lẽ ra ngoài cái chõng tre rít thuốc lào sòng sọc. Trên nền đất cái bã thuốc lào cháy nhăn nhúm trông thật thảm hại. Khói thuốc loang loáng bay như khỏa lấp ngàn tâm tư. Ông lão phiêu diêu về miền kí ức hồi còn là người lính bỗng nghe thấy từ đầu cổng có tiếng ho hung hắng vang lên từng hồi. Ông Thức hấp háy đôi mắt mờ mờ nhìn ra phía phát ra âm thanh thì nhận ra anh Mực đang đi vào. Anh Mực đánh tiếng:
- Chào cụ Thức, cụ vẫn khỏe chứ ạ
Ông Thức từ tốn:
- Cảm ơn anh, nhờ giời phật tôi vẫn khỏe, chẳng hay anh có chuyện gì mà hôm nay rảnh dỗi sang tôi chơi thế này...
Mực cười lên khành khạch:
- Chẳng là cháu dự định mở một quầy tạp hóa buôn bán nhỏ mà cụ lại là người có học nhất cái làng này nên cháu muốn hỏi ý cụ.
Ông Thức móm mém cười, với đôi tay gầy guộc vào không trung khẽ khàng:
- Tôi hiểu ý anh rồi, lâu mới có dịp anh Mực đến tôi chơi, tôi với anh nhắm vài chén rượu cho vui cửa vui nhà đã.
Ấy vậy là hai người đàn ông một đã thất thập cổ là hi một ngoài ba mươi tuổi ngồi say sưa chén chú chén anh đủ chuyện, nào là chuyện mở hiệu tạp hóa, chuyện mụ béo bán giá cắt cổ, chuyện đền bù giải tỏa, chuyện bọn thanh niên làng đua nhau bỏ xứ đi làm kinh tế mới rồi lại đến chuyện anh cu Mực có bà chị quá lứa lỡ thì tên Lành kém sắc nhưng tốt nết... Hơi rượu nghề ngà anh cu Mực chợt nảy ra ý tưởng:
- Cụ ơi, bà Thức mất cũng lâu rồi kệ ra cụ cũng buồn hay cụ sang hỏi chị gái cháu về làm vợ. Bà chị cháu tuy cũ người, xấu xí nhưng được cái tốt tính, thật thà lắm.
Anh Mực như nói đúng nỗi lòng của ông cụ. Chẳng là bà Thức cũng đã mất mười mấy năm nên ông cụ cũng cảm thấy cô đơn quạnh quẽ. Ông nghĩ đến cảnh "gà trống nuôi con" bất giác thở dài thườn thượt. Trúc cũng đã lớn có nhiều điều hai bố con cũng chẳng tiện trò chuyện mà rồi nó cũng phải lấy chồng chứ có sống với thân già này cả đời đâu. Biết bao đêm ông cụ thức trắng vắt tay lên trán suy nghĩ mông lung đủ thứ. Ông nhớ về hồi vợ còn sống. Ngày ấy bà đảm đang tháo vát quán xuyến đủ mọi việc trong nhà ngoài ngõ còn ông chỉ việc chuyên tâm lo việc nước nhưng rồi cuối cùng vì bệnh tật bà cũng bỏ ông đi. Khi đến cái tuổi gần đất xa trời ông mới thấm cái sự cô đơn. Mắt người đàn ông đã trải qua bể dâu cuộc đời trở nên nhòe ướt, các nếp nhăn xô lại trên khuôn mặt méo mó.
Ấy vậy là chuyện gì đến cũng đến, nhờ sự "hậu thuẫn" đắc lực của anh Mực mà ông Thức đã cưới được bà Lành. Ở cái tuổi gần đất xa trời mọi thứ trở nên tối giản hết mức. Họ chỉ mời hành xóm, họ hàng sang uống nước chè, nhấm nháp vài cái kẹo, dăm miếng trầu. Họ sống vì nghĩa chứ cần gì câu nệ. Thực tình thì cô Trúc không hề đồng tình về chuyện hôn nhân này nhưng từ bé đến lớn cô không dám cãi lời bố nên đành cố giữ ấm ức trong lòng. Với cô, hình ảnh người mẹ đã khuất luôn sống mãi trong trái tim và không ai có thể thay thế được. Sự ích kỉ của một người con hết lòng yêu thương mẹ không muốn bóng dáng của một người phụ nữ khác xuất hiện trong căn nhà. Mọi thứ trở nên càng nặng nề khi mấy đứa thanh niên làng lêu lổng vô công dồi nghề nghĩ ra bài vè xui bọn trẻ con đi quanh làng đọc:
"Ve vẻ vè ve
Là vè ông Thức
Đến tuổi thất thập
Gần đất xa trời
Ngày đêm thổn thức
Rồi lấy bà Lành
Ve vẻ vè ve"
Lại còn thêm mấy bà hàng xóm tiêm nhiễm vào đầu cô gái đang tuổi xuân thì là việc bà Lành lấy cha cô chỉ để chiếm tài sản chứ chẳng có cái tình yêu nào chóng vánh đến thế. Từ ngày về sống chung, bà Lành quán xuyến nhà cửa sạch sẽ, ông cụ Thức thì nhìn có vẻ béo tốt, da dẻ hồng hào hơn trước nhiều. Thỉnh thoảng bà lại rủ Trúc đi chợ huyện để làm thân nhưng chưa bao giờ Trúc đồng ý. Mặc kệ sự ân cần của bà Lành, cô Trúc tỏ ý khó chịu ra mặt, chẳng thèm nói với bà một câu, thấy bà ở đâu là cô lại lảng ra chỗ khác. Đỉnh điểm của sự việc là cô Trúc khăng khăng dọn ra ngoài ở để không phải sống chung với bà Lành. Ông Thức chứng kiến tình cảnh ấy cũng cảm thấy nghẹn đắng trong cổ họng: Một đằng là con gái một đằng là người phụ nữ mình vừa lấy về ông không biết tính sao cho chu toàn. Ông cụ ở thế "tiến thoái lưỡng nan". Ông Thức nói hết nước hết cái cũng không thể xoay chuyển được tình thế cuối cùng đành tặc lưỡi cho qua bởi cảnh ngộ mẹ ghẻ con chồng muôn đời vẫn thế, có thay đổi được cục diện cũng phải qua thời gian chứ không thể một sớm một chiều.
Mọi thứ ở ngôi nhà nơi cuối xóm vẫn cứ ảm đạm trôi qua như thế cho đến khi biến cố xảy ra. Ngày hôm ấy trời mưa bão khiến mấy tấm ngói trên mái nhà bay mất vỡ nát tan tành. Ông cụ Thức săm săm trèo thang lên lợp lại ngói chẳng may bước hụt chân ngã lăn xuống đất. Vậy là ông cụ bị gẫy chân nằm viện mấy tháng trời. Chao ôi với người già thì cái câu "con chăm cha không bằng bà chăm ông" cấm có sai. Ngày ngày bà Lành cơm nước chỉn chu đem vào bệnh viện cho ông cụ. Bà tỉ mẩn lau người, bón cho ông từng thìa cháo loãng. Tối bà lại ngồi trông ông ngủ. Có hôm vào thăm bố, vô tình cô Trúc còn thấy bà Lành rơm rớm nước mắt nắm chặt tay ông Thức thì thầm:
- Tôi chỉ mong ông mau chóng khỏi để về nhà, đến khổ, già rồi còn phải chịu đau đớn.
Nhìn những cảnh tượng ấy, cô Trúc chợt thấy có lỗi. Cô trách bản thân sao lại có thể tưởng tượng ra những suy nghĩ ác độc dành cho người đàn bà đầy lòng nhân ái và cam chịu kia. Nếu con người ta sống với nhau vì tình vì nghĩa thì đã chẳng thể đối xử với nhau tận tâm đến thế, có hoạn nạn mới biết chân tình.
Ngày cụ Thức ra viện, Trúc ở nhà mau mắn làm một mâm cơm thịnh soạn. Khi cụ thức và bà Lành ngồi ở gian nhà ngoài, Trúc lễ phép nói:
- Con mời bố mẹ ăn cơm.
Hai ông bà nhìn nhau, dường như họ không tin vào tai của mình, ánh mắt của họ lộ rõ sự ngỡ ngàng. Bà Lành luống cuống, sâu thẳm trong ánh mắt đã long lanh nước:
- Con... con có thể nói lại được không... từ ngày mẹ về chung sống với bố con chưa bao giờ được nghe con gọi một tiếng mẹ.
Trúc đáp:
- Con vốn mất mẹ từ nhỏ nên từ lâu cũng không cảm nhận được tình cảm mẹ con. Con còn trẻ người non dạ lại nghe người dân làng đàm tiếu không hay nên con đã có ác cảm với mẹ. Con xin lỗi mẹ! Thời gian qua con chứng kiến mẹ chăm sóc tận tình cho bố con nên con đã hiểu ra rồi. Con chỉ mong gia đình mình sẽ sống hòa thuận, thương yêu, đùm bọc nhau...
Bà Lành nghe những lời chân tình của Trúc như được cởi tấm lòng, bà nghẹn ngào nói trong nước mắt:
- Ban đầu mẹ về làm dâu nhà này là vì thương bố con gà trống nuôi con và cũng thương con mồ côi mẹ từ nhỏ. Mẹ cũng cố làm thân với con nhưng con chỉ tìm cách tránh mẹ, giờ con hiểu được lòng mẹ thì tốt quá rồi, mẹ không còn điểu gì trăn trở nữa. Đối với mẹ thì đây là điều hạnh phúc nhất trên đời rồi.
Ông cụ Thức nghe hai người trò truyện móm mém cười. Đã lâu rồi ông mới có được nụ cười thảnh thơi như vậy. Ông gật gù cái đầu rồi cảm thấy mãn nguyện. Với nhiều người hạnh phúc phải là một cái gì đó cao sang và cao quí, còn đối với người đã gần đất xa trời như ông ông nó đơn giản lắm. Ông chỉ cần gia đình yên ấm, quây quần thương yêu nhau và ông tự gọi nó là "Hạnh phúc cuối"......
