Tiếng hát của Đào Thị Huệ
Ngày xưa, ở thôn Đào Đặng, xã Trung Nghĩa, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên có cô Đào Thị Huệ hát rất hay, nổi tiếng một vùng. Tiếng hát mượt mà như tơ lụa, trong trẻo, ngọt ngào như tiếng suối của cô đã từng đem lại niềm vui, hạnh phúc cho dân làng.
Năm ấy, giặc Minh tràn sang xâm chiếm nước ta, chúng kéo đến lập đồn trại nơi cô ở. Chúng cướp bóc, tàn sát dân làng rất dã man. Nam thanh niên phải trốn đi hết. Còn lại đàn bà và con gái, bọn giặc bắt họ vào đồn đê hầu hạ chúng. Dưới ngọn roi của giặc, Đào Thị Huệ đã phải thường xuyên lao động cực nhọc, không những thế còn phải ca hát cho chúng nghe. Lòng cô vô cùng căm giận, nhưng không có cách nào khác, cô đành nghiến răng chịu đựng và tự nhủ sẽ dùng tiếng hát của mình để tạo cơ hội trả thù cho quê hương, làng xóm.
Chẳng bao lâu, tiếng hát quyến rũ của Đào Thị Huệ đã cảm hóa bọn giặc, làm cho chúng si mê. Rồi từ yêu thích đến chồ tin cậy, chúng đã cho cô được làm một nhiệm vụ đặc biệt, đó là tôi tôi đi thắt dây miệng những túi vải chống muỗi mà chúng vẫn thường chui vào nằm ngủ, để rồi sáng hôm sau cô lại cởi túi cho chúng chui ra.
Thời cơ đã đến, Huệ tìm cách đưa mấy thanh niên trai làng vào đồn. Ban ngày, cô gần gũi bọn giặc, hát và chuốc rượu cho chúng uống say mềm. Ban đêm, cô cùng mấy anh trai làng khênh từng chiếc túi ngủ có những tên giặc say khướt ném dần xuống dòng sông cạnh đồn cho trôi mất xác.
Cuộc chiến đấu thầm lặng kéo dài ngày này qua ngày khác cho tới khi tên chỉ huy phát hiện ra số quân của chúng bị hao hụt khá nhiều. Hắn không hiểu vì sao nên vô cùng lo sợ. Hắn ngờ rằng có quỷ thần ám hại nên tức tốc ra lệnh cho quân rút hết khỏi làng.
Khi cô Đào Thị Huệ mất, nhân dân ở đây đã lập đền thờ để ghi nhớ công ơn người con gái đã đem tiếng hát góp phần giải phóng quê hương mình. Và cũng từ đây thôn này được đổi tên là thôn Đào.
Theo Văn Nhân, sách Hát – Nhạc 4, 1994
